Steeds vaker wordt verwacht dat u creatief bent. Niet dat iedereen nu gelijk de gehele organisatie opnieuw moet inrichten, maar een wat meer creatieve benadering van problemen en kansen wordt gewaardeerd. (Disclaimer: Ondanks deze openlijke beleden wens, bestaan er honderden manieren om elk nieuw idee binnen een organisatie te vermoorden, maar dat is een heel ander artikel.)

Stop met denken

De meest gewaardeerde eigenschap binnen elke organisatie is goed kunnen nadenken. Rationeel en logisch. Stap voor stap. Met heldere conclusies die door iedereen gevolgd kunnen worden.

Toch laten we ons graag verrassen door kunst, door een goed boek, een spannende film of het optreden van musicus of cabaretier. Iedereen benijdt wel eens de kunstenaar. ‘Hoe verzint-ie het? Was ik maar zo creatief.’ Dit geldt niet binnen de organisatie. Want teveel creativiteit kan de organisatie niet mee omgaan. ‘Wat . . .  als iedereen maar wat deed?’

De gemakkelijkste  stap naar iets meer creativiteit, is eens een keertje wat minder rationeel, logisch, en volgens de vaste patronen na te denken. Het helpt al als de basisvraag bij jezelf ‘waarom-niet’ wordt in plaats van het gebruikelijke ‘waarom’. Niet om vervolgens op zoek te gaan naar alle tegenwerpingen van een idee of inval, maar om de standaard tegenwerpingen (te duur, te moeilijk) ter discussie te stellen.

Doe iets

Creativiteit betekent ook stoppen met van alles vooraf te willen overdenken. Om een schilderij te maken moet je op een gegeven moment ophouden met denken en  moet je een kwast pakken en de eerste streek op papier zetten. Om een boek te schrijven volstaat het niet om na te denken over de inhoudsopgave, het plot, de boodschap. Op een gegeven moment moet je achter een toetsenbord gaan zitten en tikken.

Om een verandering binnen de organisatie te realiseren, moet je op een gegeven moment ophouden met vergaderen, het schrijven van onderzoeksrapporten, het maken van businesscases. Je komt niet verder als er niet ergens wordt gezegd: ‘Oké, we gaan het doen.’

Persoonlijke creativiteit betekent in hoge mate stoppen. Stoppen met: Zal ik zus, of zal ik zo? Wat vindt mijn baas hiervan? Is er wel geld beschikbaar? Mag dit wel? Kan ik dit wel? Vindt men dit wel leuk, interessant, koopwaardig?

Ga verder. De bezwaren ken je wel, ga op zoek naar de mogelijkheden.

Intuïtie

Wellicht het gevaarlijkste onderwerp in een serieuze organisatie: intuïtie. Moeilijk vast te pinnen, niet in ‘harde’ meetgegevens te vatten, moeilijk te sturen, moeilijk te ontzenuwen. In een bedrijfsmatige omgeving houdt men niet van intuïtie.

Maar toch speelt het een belangrijke rol. Alle beslissingen over toekomstige zaken, over aan te brengen veranderingen, worden weliswaar gebaseerd op cijfers, verwachtingen en scenario’s, maar uiteindelijk wordt de knoop doorgehakt omdat één van de voorstellen het beste ‘aanvoelt’. Het probleem van ontwikkelingen in de toekomst is immers dat het altijd verwachtingen zijn.

We weten van de toekomst niets zeker: niet hoe de klanten zullen gaan reageren. Zelfs niet na klantonderzoek. We weten niet hoe de kosten zich zullen ontwikkelen. Zelfs als we heel voorzichtig budgetteren en ervan uitgaan dat de uiteindelijke kosten twee keer zo hoog zullen worden als we vooraf denken, blijkt vaak dat de kosten toch nog onverwachts hoger uitvallen. Ook de prijs die de klanten in de toekomst willen betalen, is onzeker. Misschien is het een hit en betalen de klanten grif de hoofdprijs. Maar net zo goed komt  Google met dezelfde dienst, maar dan gratis.

Malcolm Gladwell heeft het boek Blink geschreven over beslissingen die je in een oogwenk neemt, zonder dat je precies weet waarom je nu net die beslissing neemt. Bijvoorbeeld de beslissing of je iemand aardig vindt of niet, meestal genomen in een fractie van een seconde op het moment dat je elkaar voor het eerst ziet. Of de beslissingen in gezelschapspelletjes: je valt aan, verdedigt, koopt huizen of verhandelt graan. In een fractie van een seconde beslis je, zonder echt te weten waarom je voor deze specifieke volgende stap kiest.

Je weet het, zonder dat je weet waarom je het weet. Dit geldt ook voor de beslissingen over toekomstige producten of diensten, wijzigingen in het productieproces, organisatieveranderingen of personele wijzigingen. Al deze beslissingen worden onderbouwd met stapels gegevens in even grote stapels papier. Maar uiteindelijk moet er op basis van de gegevens een beslissing worden genomen. En in het grootste deel van de gevallen kan de beslisser niet goed aangeven waarom hij nu eigenlijk voor A of B heeft gekozen.

Om je eigen creativiteit te verhogen hoef je waarschijnlijk niet eens vaker beslissingen te nemen op basis van je intuïtie. Het volstaat om je er van bewust te zijn dat je de hele dag door beslissingen neemt zonder dat je weet waarom je deze beslissing neemt. Geef jezelf deze ruimte.

Ga dan uit van het ‘goede gevoel’ en niet van alle logische argumenten die tegen het idee kunnen worden ingebracht.

Bron: Brainstormen met resultaat (en het licht gaat aan), Financial Times / Prentice Hall, Amsterdam, 2010

Even voorstellen: Wichert van Engelen

Mr. Drs.Wichert van Engelen (1957) is een expert op het gebied van innovatie. Hij heeft ervaring binnen het bedrijfsleven en als zelfstandig adviseur, en staat bekend als iemand die non-conventionele oplossingen bedenkt en implementeert. Hij inspireert organisaties, adviseert over innovatieprocessen en vervult ad interim managementtaken. Verder is hij lid van de Raad van Advies bij de innovatietak van De Baak: BaakBlue. 

E: Wichert van Engelen
S: www.hetlampjelinksonder.nl

Boeken van auteur:

Brainstormen met resultaat Wichert van Engelen

Brainstormen is met afstand de meest gebruikte techniek om nieuwe ideeën te genereren en creativiteit binnen een organisatie los te krijgen. Dit boek tilt het instrument naar een hoger plan: brainstormen wordt onderdeel van een vernieuwingsproces. Het onderwerp maakt niet uit: nieuwe producten en diensten, verbeteringen van een proces, vinden van nieuwe (wetenschappelijke) methodes, marketingconcepten, klantbenadering, oplossen van een specifiek probleem of een algemene verkenning. In elk van deze gevallen is een brainstorm een zeer geschikt middel om tot nieuwe ideeën en inzichten te komen. Meer info…

Blauw bloed – Opkomst en ondergang van De Postbank Wichert van Engelen

De opheffing van de merknaam Postbank begin 2009 leidde tot verhitte gemoederen. In ‘Blauw bloed’ beschrijft Wichert van Engelen op basis van zijn jarenlange werkervaring bij de Postbank de op- en ondergang van dit instituut. Aan de hand van anekdotes, inside information en persoonlijke observaties schetst hij op spannende en meeslepende wijze de geschiedenis, bedrijfsvoering en uiteindelijke teloorgang van de bank. Meer info…

Ideeën genoeg Wichert van Engelen, e.a.

Stop met vergaderen over het wel of niet implementeren van innovatieve ideeën: ga aan de slag! De auteurs van ‘Ideeën genoeg’ menen dat innovatie vooral een kwestie is van doen. In acht hoofdstukken beschrijven zij evenzoveel ijzeren regels van succesvol innoveren. Elk hoofdstuk bevat voorbeelden, interviews, anekdotes en kijkjes in de keuken. Niet alleen succesvolle verhalen worden beschreven; ook mislukkingen en blunders komen aan bod. Een luchtig boek dat concrete actieplannen en maatregelen bevat en inspiratie biedt om direct aan de slag te gaan. Meer info… Recensie…

gerelateerde resultaten:

Om inzicht in prestaties te krijgen, kijken we meestal naar resultaten. Resultaten liegen niet, maar ze zeggen ook weinig over hoe optimaal een prestatie is. Zit iemand op 70% of 90% van zijn kunnen? Resultaten zeggen alleen iets over hoe iemand het doet ten opzichte van anderen of ten opzichte van een externe maatstaf. Het zegt niets over hoe goed iemand het doet ten opzichte van zijn of haar potentieel. Dit artikel beschrijft hoe hier inzicht in te krijgen.

Uniek potentieel

Hoe hoog iemand kan presteren wordt bepaald door zijn genetische bagage en de unieke ontwikkeling die hij heeft doorgemaakt. Er is echter geen enkele manier om direct inzicht in te krijgen in menselijk potentieel. Geen enkele test kan voorspellen hoe hoog iemand kan presteren in de toekomst. Daarom is het onmogelijk vast te stellen in welke mate iemand zijn potentieel aanspreekt, of iemand op 70% of 90% presteert. Dit soort verschillen doen er echter wel toe. In de meeste commerciële organisaties heeft productiviteit een hefboomwerking op de winst. 10% toename in productiviteit vertaalt zich makkelijk naar 20-30% toename in winst. De vraag hoe optimaal mensen functioneren in een organisatie is daarom een belangrijke. Maar hoe krijg je hier inzicht in?

Het optimum punt

Zo’n honderd jaar geleden werd voor het eerst het verband tussen prestatie en spanningsniveau blootgelegd. Wanneer je lekker onderuitgezakt voor de TV hangt is dit spanningsniveau laag. Ben je zojuist ternauwernood aan een auto-ongeluk ontkomen, dan is je spanningsniveau waarschijnlijk erg hoog. Elke activiteit heeft een optimaal spanningsniveau, elke toename van spanning boven of afname onder dat punt leidt tot een afname van de prestatie. In de figuur hier onder wordt deze relatie weergegeven door de omgekeerde U curve.

Deze wetmatigheid wordt ook wel de Yerkes–Dodson wet genoemd, naar de beide ontdekkers. In de afgelopen honderd jaar is deze wet door duizenden experimenten bevestigd. De wet gaat op voor alle fysieke en mentale systemen, van de werking van het geheugen tot de lichamelijke coördinatie. De wet gaat daardoor voor elke activiteit op, van basketballen en kruiswoordpuzzels tot bergbeklimmen en boekhouden.

De effecten zijn echter niet altijd zichtbaar. Wanneer spanning te hoog is, kan iemand druk en gemotiveerd lijken. Zijn inspanning is echter minder effectief en de objectieve prestatie lager. Mensen presteren optimaal wanneer ze bovenaan de curve zitten (B), op dat punt haalt iemand het beste uit zichzelf. Elke afwijking naar links of rechts vanaf dit punt betekent een afname van prestatie. Bij de punten A en C in het plaatje wordt op 70% van het potentieel gepresteerd.

Werkbeleving

Hoe komen we er dan achter waar iemand zit op de curve? Het onderzoek van de Hongaars-Amerikaanse psycholoog Mihaly Csikszentmihalyi biedt hier een oplossing. Gedurende meer dan 30 jaar onderzocht Csikszentmihalyi hoe mensen verschillende soorten activiteiten beleven. Hier kwam een duidelijk beeld uit naar voren: mensen die op hun top presteren ervaren wat hij flow noemt. Flow is het gevoel helemaal op te gaan in wat je doet, je vergeet de tijd en bent volledig geconcentreerd. Flow ervaar je wanneer je op de top van de curve zit en het beste uit jezelf haalt. Onderzoek in zowel sport als op kantoor laat zien dat mensen die flow ervaren beter presteren.

Csikszentmihalyi kreeg ook andere punten op de curve beter in beeld. Bewegen we naar links in de grafiek, richting lage spanning, dan zien we eerst routine ontstaat en vervolgens verveling en apathie. In de richting van hoge spanning zien we eerst gespannenheid ontstaan, wat over gaat in stress en angst. Met behulp van vragenlijsten is het mogelijk al deze aspecten in kaart te brengen. Op deze wijze kan inzicht worden verkregen in hoe optimaal mensen functioneren. Een voorbeeld van een onderzoek waar dit mee gedaan wordt is de HPC (Human Performance Contextscan). In onderzoek met de HPC bij bedrijven worden zowel verschillen tussen mensen, als tussen teams en afdelingen gevonden. Op sommige plekken functioneren mensen duidelijk optimaler dan op andere.

Prestaties verbeteren

Met het inzicht in beleving is het mogelijk te bepalen waar in de organisatie kansen liggen of problemen zijn. Daarmee zijn we er natuurlijk nog niet. De volgende vraag is hoe mensen meer optimaal te laten functioneren. Ook hier kan het onderzoek van Csikszentmihalyi ons verder helpen. Uit dit onderzoek kwam naar voren dat flow ontstaat onder een aantal zeer specifieke omstandigheden. Het gaat dan bijvoorbeeld om de wijze waarop doelen worden geformuleerd, de kwaliteit van feedback en hoe de aansluiting tussen uitdagingen en vaardigheden wordt gemaakt. Ook deze omstandigheden worden met de HPC in kaart gebracht. Statistische analyse van onderzoeksresultaten laat zien dat in organisaties of teams waar de omstandigheden goed zijn ingevuld, mensen ook meer optimaal functioneren. Waar de omstandigheden slecht zijn ingevuld, kan door middel van gerichte interventies verbeteringen worden gerealiseerd. In Optimum Punt (Scriptum, 2008) beschrijf ik de relatie tussen beleving en prestatie en hoe prestatie kan worden geoptimaliseerd. Het is zo niet alleen mogelijk inzicht te krijgen in hoe optimaal mensen presteren, maar ook om mensen te helpen meer uit zichzelf te halen.

Max Wildschut

Max Wildschut (1967) is cognitief psycholoog. Hij studeerde in 1994 af op de effecten van stress op het geheugen en houd zich sindsdien bezig met vraagstukken rond motivatie, prestatie en welzijn. Zijn uitgangspunt daarbij is daarbij vaak de cognitieve en evolutionaire psychologie.

Max Wildschut werkte bij onderzoeksinstituten en in het bedrijfsleven, onder andere als consultant en projectmanager. In 2003 is hij zijn kennis en ervaring gaan bundelen in FlowQ: een bureau dat onderzoek doet en advies geeft over de factor mens in werk. Binnen FlowQ ontwikkelde hij diverse onderzoeksinstrumenten als de flowmonitor, HPC en mindsetscan.

Max Wildschut schreef Optimum punt (Scriptum, 2008) en Darwin voor managers (Haystack, 2009). Regelmatig verschijnen nieuwe artikelen van zijn hand op www.flowq.nl/blog

Darwin voor managers Max Wildschut

Optimum punt Max Wildschut

E: MaxWildschut
S: www.flowq.nl

Geen vergelijkbare bijdragen.

Allemaal kennen we van die momenten waarop alles ineens op z’n plaats lijkt te vallen, waarop je je hele potentieel ineens tot je beschikking hebt en juist dat voor elkaar krijgt, dat je tot dan toe nauwelijks voor mogelijk had gehouden. Schijnbaar moeiteloos. Haast onbewust. Hoe zou het zijn als je zo’n moment terug kunt halen? Bewust en steeds vaker? Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat Neurofeedback daarbij baanbrekend werk kan verrichten.

Maanden, dagen, jaren gaan voorbij. Dag in, dag uit richt je je op het verbeteren van je prestaties. Vele, vele uren steek je in het sleutelen aan je techniek en tactiek en werk je aan jouw fysieke en mentale veerkracht. Alles met maar één doel: ‘de top’ bereiken. Of je die ook daadwerkelijk bereikt wordt bepaald op momenten. Momenten dat het er om gaat. Momenten dat je er moet staan, dat alles moet kloppen. Dat de puzzel van alle trainingsarbeid als het ware in elkaar moet passen in de vorm van de ultieme prestatie die je steeds nastreeft.

In flow of in the zone zijn woorden die uitdrukking geven aan die situatie waarin de puzzel past, dat je het gevoel hebt dat alles gaat zoals jij dat wilt en er simpelweg niets mis zal gaan. Je bent zo geconcentreerd dat je door niets wordt afgeleid. En…. je overtreft ook nog eens je stoutste verwachtingen. Jammer genoeg komt het maar weinig voor; Lijkt het, als het gebeurt min of meer uit de lucht te komen vallen. Toch smaakt het altijd naar meer.

In de zone

Succes in sporten vereist balans in geest en lichaam. Het is belangrijk dat je een beeld hebt van wat je nastreeft en wat daarbij mogelijk nodig is om dit ook werkelijkheid te laten worden. Het terughalen van de momenten dat je in flow of in de zone was, kan daarbij van belang zijn. Zeker als je daaruit kunt opmaken wat er nog ontbrak om dichter bij die topprestatie te komen. De volgende karakteristieken van in de zone zijn kunnen daarbij zeker behulpzaam zijn.

1. Ontspannen: de dagen dat je je opgefokt voelt voor een wedstrijd zijn over. Uit onderzoek blijkt dat de beste prestaties geleverd worden als je licht nerveus bent. Wel vol energie, maar tegelijkertijd ontspannen. Kortom een subtiele balans tussen rust en intensiteit. Je geest is kalm en je lichaam is er klaar voor. Je voelt je ontspannen en je bent in staat om je met kracht en gemak te bewegen.

2. Vertrouwen: een misser ondermijnt je geloof in jouw mogelijkheden niet. Steeds is er het vertrouwen dat, welke tegenstand je ook tegenkomt, je de top zult bereiken. Je straalt vertrouwen en trots uit en onderstreept dat met je prestaties. Er is geen angst. Je innerlijke vertrouwen is zichtbaar in de manier hoe je loopt, je gezichtsuitdrukking en je hele presentatie. Je hoeft niet te hopen of te wensen succesvol te zijn, maar kunt dit simpelweg verwachten.

Je neemt haast automatisch een houding aan die vertrouwen en succes uitstraalt. Je vertrouwt op je instincten en intuïtie om op het juiste moment de juiste dingen te doen; En als je goed voorbereid bent, heb je er ook vertrouwen in dat dit ook zal gebeuren. Dit volledige geloof in jezelf stelt je in staat om te weten dat je al het nodige zult en kunt doen om succesvol te zijn zonder dat daarbij voortdurend je verstand of van allerlei analyses nodig hebt.

3. Volledige concentratie: je gaat volledig op in wat je doet. Zonder herinnering aan het verleden en bespiegelingen over de toekomst; Je bent volledig in het ‘nu’. Het enige waarop jij je concentreert is waar je op dat moment mee bezig bent. Je bent je niet bewust van wat er om je heen gebeurt. Op dat moment kan niets buiten jou je beïnvloeden. Je hebt geen besef van tijd en de wedstrijd is voorbij voordat je er erg in hebt. Alles lijkt op dat moment als in slow motion aan je voorbij de trekken, terwijl je met grote nauwkeurigheid en concentratie doet wat je moet doen. De gave hebben om op die manier ‘in het moment’ of in ‘de zone’ te komen is een kenmerk van peak performers.

4. Moeiteloos: de dingen lijken te gebeuren zonder dat ze jou echt inspanning kosten. Al je bewegingen kloppen en op dat moment lijkt jouw sport het gemakkelijkste in de wereld. Je geest en lichaam zijn in een staat waarin je grote prestaties met geringe inspanning neerzet. Ze zijn in perfecte harmonie. Je hebt op zo’n moment een gevoel van finesse en gratie, zelfs wanneer de taak zeer afmattend is of hoge eisen aan je stelt. Om zo’n moment van verbondenheid en grootsheid te zelf te ondergaan of bij anderen te zien gebeuren is een ongelofelijke ervaring.

5. Instinctief handelen: je wordt niet belemmerd door je gedachten of emoties. Dingen gebeuren zoals ze gebeuren; Zonder weerstand. Je functioneert als het ware op de automatische piloot – slechts reagerend op wat er op je weg komt. Je lichaam lijkt te weten wat het moet doen, zonder dat je het opdrachten moet geven. Er zijn geen bewuste gedachten. Alles wat je doet gebeurt instinctief of intuïtief. Hoe minder je denkt, des te meer je bereikt.

6. Intense beleving: het plezier dat je voelt wanneer je in flow of in de zone bent kun je nergens mee vergelijken. Je voelt je als een kind dat met pure en onschuldige vreugde van jouw sport geniet. Iedereen kan in jouw ogen het enthousiasme en de voldoening lezen. Je hebt het gevoel dat je er iets voor terug krijgt dat niemand of niets je kan geven. Dit is de sleutel, want als je niet houdt van wat je doet, dan zullen je toekomst mogelijkheden daarin beperkt zijn.

7. In control: je voelt dat je, wat er ook gebeurt, in controle bent. Wat je denkt of wenst te gebeuren, gebeurt. Je ben de baas over je emoties en zij niet over jou. Wanneer je in controle bent, zit jij achter het stuur. Jij stuurt je eigen lot. Als je je zo sterk in controle voelt over wat je doet, dan is het zeker dat er grootse dingen zullen gebeuren.

Theo Braam

Na bijna 20 jaar in de wereld van marketing, communicatie, marktonderzoek en de organisatie van bijeenkomsten, stapte Theo Braam over naar de arbowereld, een kleine drie jaar later gevolgd door een duik in de wereld van de woningbouwcorporaties. Hier houdt hij zich bezig met bewoners en leefbaarheid in wijken. Daarbij ligt de focus vooral op wijkcultuur en het (re)activeren van de betrokkenheid van bewoners. Naast deze werkzaamheden runt hij sinds 2000 zijn eigen bedrijf Eyeopener onderzoek & organisatie. In dat zelfde jaar is hij ook gestart met het opzetten van de website Mens Centraal in Organisaties. Een initiatief dat in mei 2007 werd gevolgd door BrainQuest.

Sites:
Eyeopener onderzoek & organisatie
Mens Centraal in Organisaties
BrainQuest

Geen vergelijkbare bijdragen.