1

Diepgaande rust vinden

Stilte is niet alleen de afwezigheid van geluid, zegt schrijver Tim Parks, die op zoek ging naar een oplossing voor zijn chronische pijn. Wat hij vond veranderde zijn leven. Meditatie hielp hem de betekenis van stilte te ontdekken. 

Als je hoofd vol is met woorden, dan is er niets luidruchtiger dan stilte. Ontsnap aan het lawaai van de stad en een innerlijke stem raakt opgewonden over de rust. “Prachtig,” zeg je tegen jezelf als je uit de auto stapt, “om in de bergen te zijn, ontvlucht aan het verkeer, de tv en de schelle stemmen rond de eettafel. Fantastisch!” Je wandeling begint langs een pad door pijnbomen – is de stilte niet buitengewoon! – en voordat je het weet is komt de ruzie van gisteren met je vrouw weer terug in je hoofd. Hoe kon ze dat nou zeggen! “Je mag van geluk spreken dat je nog iemand hebt die je kunt beledigen”, was een slim antwoord geweest. Waarom had ik daar niet aan gedacht? Wacht eens even, krijgt mijn telefoon nog wel een signaal? Verdorie. 

 

Toen mijn vader stierf ontdekte ik bij het sorteren van zijn papieren, dat hij geld doneerde aan de Geluidhinder Society. Vader was altijd hyper-gevoelig voor geluid. Ik ook. Ik ben het type man dat in elke jaszak verse oordoppen bewaart, om het telefoongebabbel in de trein niet te hoeven horen, of het stroom van aankondigingen op de luchthaven, of de bonkende muziek uit een aangrenzende kamer. Dus toen ik hoorde over de Facebook-campagne om van ‘4’33’ van John Cage een nr 1. KerstnummerChristmas nr. 1 te maken, was ik meteen bereid om mee te doen. Als ik  titels tegenkom zoals ‘A Book of Silence’ van Sara Maitland, of George Foy’s  ‘Zero Decibels: De Quest for Absolute Silence’, dan bestel ik die meteen. De honger naar stilte groei, zeg ik tegen mezelf. Mooi! Maar hoe rustiger het buiten me is, hoe meer lawaai er in mijn hoofd lijkt te zijn. 

Echte stilte 

Een paar jaar geleden heb ik ontdekt wat echte stilte was. Ik was er niet naar op zoek. Ik had een boek gevonden dat zei dat ik kon genezen van mijn chronische buikpijnen, of dat ik er op zijn minst mee kon leren leven. Met behulp van de zogenaamde “paradoxale ontspanning” (paradoxical relaxation) methode. Ik had op dat moment een punt in mijn leven bereikt waarop je alles wil proberen. Ga liggen, zegt dit boek, sluit je ogen, haal een paar keer diep adem, richt je aandacht op een gespannen deel van je lichaam en doe niet je best om het te laten ontspannen. Gewoon te observeren. Dat was de paradox: het lichaam zou alleen ontspannen als ik echt niet zou proberen om het te laten ontspannen. Maar er was ook deze instructie: “Vermijd alle verbale gedachten”. Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat het onmogelijk is om het lichaam diep te ontspannen, terwijl woorden in je brein rond vliegen.” 

Ik stopte mijn oordoppen in de oren om het geluid van het gitaarspel van mijn dochter te dempen en ging op bed liggen. Nu hoefde ik alleen nog maar de stem in mijn hoofd te stoppen. Dat was alles! 

De gedachten schoten omhoog op als bubbels in mineraal water. Ze wilden maar niet stoppen. 

Zo, waar zijn die gespannen spieren nu, waarop ik verondersteld wordt mijn aandacht te richten, vroeg ik me af. Let op de spanning! Leuke woordspeling. Sorry, stop met woorden. Het helpt nauwelijks om tegen jezelf te zeggen dat de woorden moeten stoppen, want roept alleen nog maar meer worden op. Maar hoe kan ik stoppen, als ik tegen mezelf niet kan zeggen dat het moet stoppen? 

Een vernederende ervaring. Klaarwakker, achter gesloten ogen, vechtend om me te concentreren op de spanningen in mijn lichaam die ik niet kon vinden, bleven dat woorden komen. Nu dacht ik weer aan die slechte recensie van een paar jaar eerder. Woord voor woord! Ik kronkelde. Totdat uiteindelijk iets voor de hand liggends bij me op kwam: al dat lawaai in de wereld buiten dient er juist toe om de geluiden in onze hoofden te overstemmen. Om echte diepe stilte te bereiken moeten we eerst het innerlijke lawaai aanpakken. 

Paradoxale ontspanning

De sleutel bij paradoxale ontspanning leek ‘m te zitten in het lokaliseren van spanning in het lichaam en je daar op te focussen of gewoon om een fysieke sensatie te vinden waarop je je zou kunnen concentreren. Dan zouden je hersenen kunnen stoppen om tegen zichzelf te blèrren. Ademhalen was nog het makkelijkst; gewoon je ademhaling observeren. Observeren, observeren, observeren. Zonder na te denken. Eindelijk begon het te lukken. 

Een hele minuut, of zelfs twee of drie, zonder woorden in mijn hoofd. Liggend op mijn rug, ogen gesloten, was ik hyper alert, bewust van mijn ademhaling en zeer van bewust het feit dat er geen woorden in mijn hoofd waren, zelfs zonder te zeggen: ‘He Tim, er zijn geen woorden in je hoofd.’ Op een dag, woordeloos, overstroomde tot mijn immense verbazing een enorme golf van ontspanning mijn lichaam, waardoor ik, al was het maar voor even, pijn-vrij was. Vanaf dat moment raakte ik verslaafd. 

Mentaal gebabbel

Taal verdeelt de wereld op een manier die niet echt handig is. Ik begon te beseffen dat om innerlijke stilte te bereiken, lichaam en geest niet zoals in het woordenboek op aparte pagina’s staan, maar bij elkaar horen, één zijn; als het bewustzijn is verankerd in je lichaam, dan kan het mentale gebabbel, dat zich altijd naar het verleden of de toekomst haast, naar de volgende e-mail of de laatste tekst, eindelijk gaan rustig. Focus 100% op ‘dierlijke aanwezigheid’ en de babbelkous stopt, en je hebt echte stilte, en beter nog je hebt een woord dat ik al een jaar niet gebruikt heb: vrede. 

“Wat jij doet is een vorm van meditatie,” vertelde een vriend me. Verdorie! Als ik op één ding trots ben dan is het mijn verstand, dat niet vatbaar is voor New Age-achtige zaken. “Ga in retraite,” zei hij “en je zult zien.” 

Dus een jaar later, want zo lang duurt het voordat ik aanvaard dat ik het mis heb, sloot ik een poort achter me en las de tekst: “Deelnemers moeten het terrein niet verlaten gedurende de retraite.” Bij de deur moest ik mijn telefoon, laptop, boeken, pennen en papier afgeven. Ontdeed ik mijzelf van woorden. 

In retraite

Vervolgens leefde ik gedurende 10 dagen, met 50 andere mensen, in stilte, aten we in stilte, zaten we uren in stilte, leerden we ons eerst concentreren op de ademhaling, daarna op het lichaam, op elke centimeter daarvan. Dat is hard werken. Stilte is hard werken. Het is niet alleen een kwestie van het ontbreken van geluid. Er blaft altijd wel ergens een hond, of er zucht een mediterende collega, of een vogel loopt over het dak. Stilte is jouw vermogen om niet geïrriteerd te reageren, maar om deze geluiden op te zuigen in een intense innerlijke stilte. 

Als je niet anders weet, dan zou je denken dat in stilte samen wonen en samen eten met mensen je weinig besef zou geven van wie je metgezellen zijn. Het tegenovergestelde is echter waar. Ik werd intens bewust van iedere persoon waar ik naast zat en was veel beleefder dan ik normaal ben. Ondertussen leek de natuurlijke wereld, het gras, de bomen, de lucht, dichterbij te komen en duidelijker te worden, alsof de vettige ruit vervangen was door iets absoluut transparants.  Als er dan lawaai was – een gekletter van borden misschien, of gewoon de wind die door de bomen suist – dan leek het op de een of andere manier deel uit te maken van een grotere stilte. In de trein naar huis ontdekte ik dat ik mijn oordoppen niet nodig had. 

Aandacht voor ademhaling 

Als we tijden de dodenherdenking (Remembrance Sunday) gevraagd worden om één minuut stilte in acht te nemen, probeer dan eens om bij wijze van experiment je geest leeg te maken.  Richt je aandacht op je ademhaling, op het woordeloze hier en nu waarin mentale en fysieke ervaring samenkomen. Al was het alleen maar om precies te herinneren waarvoor die soldaten zich opgeofferd hebben: leven. 

Leer ons om stil te zitten, Een Sceptic’s zoeken voor de gezondheid en genezing door Tim Parks is 

Dit artikel is eerder door Tim Parks gepubliceerd in The Guardian, zaterdag 13 november 2010. Het is met zijn toestemming overgenomen en in het Nederlands vertaald. 

Tim Parks 

Tim Parks (1954) studeerde in Cambridge en Harvard. Hij woont bij Verona met zijn vrouw en drie kinderen. Zijn roman Europa werd genomineerd voor de Booker Prize, Bestemming en Rechter Savage kwamen beide op de longlist. Italiaanse buren, Italiaanse opvoeding en Een seizoen met Hellas Verona werden zowel door pers als publiek zeer goed ontvangen. In 2008 verscheen bij De Arbeiderspers Dromen over zeeën en rivieren en in 2010 Leer ons stil te zitten, een scepticus zoekt zin en gezondheid.

S: tim-parks.com

Boeken van Tim Parks

Leer ons stil te zitten, een scepticus
zoekt zin en gezondheid
– Tim Parks
Leer ons stil te zitten Leer ons stil te zitten is het bijzonder onderhoudende verhaal van Tim Parks’ zoektocht naar genezing. Wanneer Parks wordt gekweld door pijn die niemand lijkt te kunnen verklaren of verhelpen, wordt hij gedwongen een paar harde… Meer info…
Het Medicigeld, bankieren, metafysica en kunst in het Florence van de vijftiende eeuw – Tim Parks
Het Medicigeld In zijn bestsellers Italiaanse buren en Italiaanse opvoeding toonde Tim Parks al aan dat hij een goed inzicht heeft in de hedendaagse Italiaanse cultuur. Het Medicigeld is een duik in de geschiedenis van dit fascinerende land. De familie De’ Medici regeerde het Florence van de Renaissance. Hun rol als mecenassen voor de kunst is legendarisch. Wat minder bekend is, is dat de familie aan de wieg van het moderne geldwezen heeft gestaan. Hun macht was geworteld in hun rol als
bankiers.
Meer info…
Italiaanse buren – Tim Parks
Italiaanse buren Er is maar één goede manier om de dingen te doen, zegt de Italiaan, en dat is zoals wij het doen. Wie dat kan aanvaarden heeft de eerste stap gezet op het lange en glibberige pad van de buitenlander die zich metterwoon in Italië wil… Meer info,,,
Italiaanse opvoeding – Tim Parks
Italiaanse opvoeding
Hoe wordt een Italiaan een Italiaan? Of een Brit een Brit? Worden vreemdelingen geboren of gemaakt? In dit onweerstaanbare vervolg op Italiaanse buren schetst Tim Parks een fascinerend beeld van het hedendaagse Italiaanse gezin op… Meer info…   

 

Over de auteur

reacties (1)

Trackback URL | Comments RSS Feed

  1. […] Dit blogartikel was vermeld op Twitter door Theo Braam. Hij heeft gezegd: Diepgaande rust vinden: Stilte is niet alleen de afwezigheid van geluid, zegt schrijver Tim… http://goo.gl/fb/dDlGX […]

Laat een Bericht achter




Een foto bij uw reactie kan met een Gravatar.