0

Dwangmatigheid – Jeffrey Wijnberg

Column Jeffrey Wijnberg

Magisch denken. Dat doen mensen die een overmoedige uitspraak op hout afkloppen, die vermijden om onder een ladder door te lopen of die weigeren om met hun linkerbeen uit bed te stappen. Het zijn maar drie van de ontelbare rituele vormen van bijgeloof die worden gebezigd om het ongeluk buiten de deur te houden.

En bijna iedereen doet hier aan mee, bijvoorbeeld door de vingers te kruisen achter de rug wanneer een leugen wordt verteld. Maar, sommige mensen voeren het magisch denken-en-doen extreem ver door en ontwikkelen dwangmatigheid, ook wel als obsessief-compulsieve-stoornis (OCS) bekend. Veel voorkomende rituele handelingen zijn het overmatig handenwassen, het veelvuldig tellen of tikken om op een vastgesteld getal uit te komen (zeven of een veelvoud daarvan), of het bij herhaling controleren van sloten, gastoestellen of de eigen hartslag.

Obsessieve gedachten hebben vrijwel altijd een agressieve of erotische inhoud, waarbij patiënten in gedachten iemand doodgereden hebben of seksueel hebben belaagd. Vervolgens zijn weer allerhande dwangrituelen nodig om de dwanggedachten te neutraliseren van hun dreigende karakter. Het hebben van agressief of seksueel getinte dwanggedachten kan zoveel spanning en gevoelens van schaamte teweegbrengen dat patiënten zich genoodzaakt zien om bekentenissen af te leggen bij dierbaren, die op hun beurt moeten zorgen voor de nodige geruststelling.

Hoewel er hele sterke aanwijzingen zijn dat er bij OCS sprake is van een aangeboren hersenafwijking, is een andere uitleg over het ontstaan van deze aandoening ook populair in de psychiatrie: patiënten zouden op zeer jonge leeftijd zoveel ouderlijke onveiligheid hebben ervaren (dreigende scheiding, ruzies, overlijden), dat zij een extreme vorm van verlatingsangst ontwikkelen die alleen door rituele hersenspinsels en handelingen in bedwang kan worden gehouden. In de basis zijn dwangmatige mensen dus bang om in de steek gelaten te worden, terwijl zij tegelijkertijd door hun dwangmatigheid anderen van zich vervreemden.

Er lijkt een onbewuste drang om anderen af te wijzen ter voorkoming zelf afgewezen te worden. Zeer opvallend aan deze groep patiënten is dat zij, vrijwel zonder uitzondering, een kinderlijk voorkomen hebben, uitermate vriendelijk en beleefd in de omgang zijn en niet echt wat te vertellen hebben. Zo bekeken is OCS een forse ontwikkelingsstoornis omdat de dwangmatigheid het normale, emotionele proces naar volwassenheid blokkeert. Behandeling van OCS met medicatie en psychotherapie kan uitkomst brengen. Maar, tegelijkertijd zijn mensen met een dwangstoornis heel hardnekkig in het opgeven van hun rituelen. En dat heeft weer alles te maken met de kracht van het magisch denken.

Want, niemand kan bewijzen dat het slaan van een kruisje of het draaien van de duimen het universum gunstig kan stemmen. Maar bewijzen dat het niet zo is evenmin. Wil ik daarom als psycholoog de dwangneuroot bekeren, dan moet ik zelf bereid zijn om mijn eigen therapeutische handelingen dwangmatig te herhalen.

Noot: deze column werd eerder gepubliceerd in de Telegraaf

Auteur Jeffrey Wijnberg

Werd geboren in Madison, Verenigde Staten in 1951. Na zijn gymnasiumtijd in Nederland studeerde hij enkele jaren muziek en psychologie in de VS. In 1977 voltooide hij zijn studie in de klinische psychologie aan de Rijksuniversiteit te Groningen. De eerste privé-praktijk van Noord-Nederland werd door hem in Groningen opgezet. Hij is sindsdien zelfstandig gevestigd. Naast individuele psychotherapie gaat zijn speciale belangstelling uit naar de gesprekstechniek. Ook het “doorlichten” van bedrijven inzake ziekteverzuim en arbeidsconflicten heeft hij in zijn portefeuille. Hij is publicist en auteur van populair-wetenschappelijke psychologie boeken, waaronder “Provocatief Coachen; de uitdagende stijl van helpen”, “Gekker dan gek; hoe provocatieve therapie werkt”, “In het diepste van de ziel is niets te zien; provocatieve psychologie”, “Het anti-assertiviteitsboek, dienstbaarheid, dankbaarheid, nederigheid” en “Succes is ook niet alles; verder met provocatief coachen”. Hij is, als psychotherapeut, erkend en geregistreerd door de overheid. Elke maandag verzorgt hij een column in het dagblad “De Telegraaf”, pagina Vrouw.

Dit artikel werd eerder gepubliceerd in de Telegraaf.

S: www.wijnbergenwijnberg.nl

provocatief_coachen
Psychologen Jaap Hollander en Jeffrey Wijnberg zetten alle gangbare
psychologische tradities op de kop met hun provocatieve stijl van
coachen. Met een gefundeerde theorie, praktische toepassingen en
concrete oefeningen reiken zij de hulpverlener een vernieuwende
aanpak aan. De provocatieve stijl is een manier van communicatie die
humor en uitdaging combineert met speelsheid, confrontatie en goed
contact.

Meer info…

verborgen_agendas
Psycholoog Jeffrey Wijnberg bespreekt in dit boek de heimelijke
motieven van het menselijk ras: sociaal gedrag waarachter angst,
machtswellust en zelfverrijking schuilgaat. Wie de spelletjes die
mensen spelen weet te doorgronden, kan zich wapenen in een wereld
waarin de mooiste schijn uiteindelijk toch weer bedriegt. Hoe
tegenstrijdig het ook klinkt, Wijnberg komt tot de vrolijke
conclusie: niets is zo zichtbaar als wat de mens verbergen wil.

Meer info…   Recensie…

succes_is_ook_niet_alles
In dit boek gaan psychologen Jeffrey Wijnberg en Jaap Hollander
dieper in op de provocatieve methode. Eerste-zinsdiagnostiek, de
motivatietest, relatietypen, u krijgt tal van thema’s en methodes
aangereikt zodat u weer jarenlang lachend en met plezier de ezeltjes
aan hun staart kunt trekken. Een onmisbaar boek voor wie de smaak
van het provocatief coachen te pakken heeft.

Meer info…

in_het_diepste_van_de_ziel_is_niets_te_zien
We praten ‘psychologisch’ over onze relaties, werk en dagelijks
leven alsof het de gewoonste zaak van de wereld is. Daarbij gaan we
uit van het gedachtegoed dat psychologen in de afgelopen vijftig
jaar hebben ontwikkeld. Maar veel van wat psychologen beweren, is
onzin, stelt psycholoog Jeffrey Wijnberg. Hij laat het niet bij
kritiek, maar pleit voor een nieuwe, stevige, psychologische aanpak.
Een provocerend en humoristisch boek voor wie het zat is om voor de
gek te worden gehouden.

Meer info…

gekker_dan_gek
Psycholoog Jeffrey Wijnberg zet de traditionele hulpverlening op
zijn kop en houdt een vurig pleidooi voor beter, krachtiger en
directer contact tussen therapeut en patiënt, oftewel: provocatieve
therapie. Hij laat zien dat veel mensen niet zo kwetsbaar zijn als
ze zich voordoen. Een inspirerend boek voor iedereen die sterk in
het leven wil staan, maar ook voor professionele hulpverleners,
adviseurs en coaches.

Meer info…

het_anti-assertiviteitsboek
Het individualisme viert hoogtij en wie assertief is, wordt als
succesvol gezien. We zijn echter collectief doorgeschoten in
brutaliteit, ongezond egoïsme en arrogantie. Iedereen ergert zich
aan het agressieve gedrag van de ander, maar niemand toont genoeg
zelfkritiek om het goede voorbeeld te geven. In dit nieuwe boek
betoogt psycholoog Jeffrey Wijnberg dat het leven van elk mens
alleen zin heeft als dat leven door een ander als zinnig wordt
ervaren, oftewel: niemand is iemand zonder de ander.

Meer info…   Recensie…

de_kunst_van_het_kwetsen
In dit nieuwe boek van psycholoog Jeffrey Wijnberg wordt haarscherp
uit de doeken gedaan hoe mensen elkaar verbaal naar het leven kunnen
staan en hoe in iedereen een potentiële terrorist schuilt. Krenken,
stangen, tarten, kleineren, tergen, jennen, schofferen, grieven,
treiteren: de manieren waarop mensen elkaar onderuit kunnen halen
lijken bijna eindeloos. Een troost is dat Wijnberg een groot
arsenaal heeft aan antiterroristische maatregelen.

Meer info…

ik_kijk_dwars_door_je_heen
Het beoordelen van mensen is niet alleen het exclusieve terrein van
psychologen. Iedereen, van manager tot winkelier, van kinderoppas
tot taxichauffeur, is er bij gebaat om zijn medemens op waarde te
schatten. Daar heeft u geen psychologische tests of academische
opleiding voor nodig. Gezond verstand, een heldere blik en het
vermogen om te provoceren is voldoende om de spelletjes die mensen
spelen, te leren doorgronden. Met sprekende voorbeelden uit zijn
psychologische praktijk laat Wijnberg zien hoe gemakkelijk het is om
mensen uit hun tent te lokken; en hoeveel plezier het geeft als u er
samen om kunt lachen.

Meer info…   Recensie…

levensjeuk_en_ander_psychisch_eczeem
Jeffrey Wijnberg is Nederlands bekendste provocatieve psycholoog, en
heeft al jaren een veelgelezen column in De Telegraaf. Vijftig van
deze columns zijn nu gebundeld in ‘Levensjeuk en ander psychisch
eczeem’. Met veel humor signaleert Wijnberg moderne psychische
kwaaltjes als choice sensitivity syndrome, complimentkramp,
sms-stress en ja-angst. Haarscherp brengt hij de psyche van de
Nederlander, in al zijn levensjeukerige kronkels, met het geschreven
woord in beeld. Geïllustreerd met Sigmund-strips van Peter de Wit.

Meer info…

het_neurotisch_handboek
Psycholoog Jeffrey Wijnberg wil met ‘Het neurotisch handboek’ een
lans breken voor iedereen die liever lijdt en strijdt dan zich laat
bekeren door de religie van de positivo’s. Met goed doordachte
twijfeltechnieken en zelfondermijnende inzichten laat hij zien, in
zijn bekende provocatieve stijl, hoe het postmoderne geluksstreven
de nek kan worden omgedraaid.

Meer info…

niemand_is_iemand_zonder_de_ander
In ‘Niemand is iemand zonder de ander’ betoogt psycholoog Jeffrey
Wijnberg dat het leven van elk mens alleen zin heeft als dat leven
door een ander als zinnig wordt ervaren, oftewel: niemand is iemand
zonder de ander. Daarom past de mens een levenshouding van
dienstbaarheid, nederigheid en dankbaarheid. Twijfelt u hieraan, en
verkeert u bovendien in de veronderstelling dat u als persoon uniek
bent? Lees dan vooral dit boek.

Meer info…

Over de auteur

Zelfstandig psycholoog, publicist en auteur van populair-wetenschappelijke psychologie boeken, waaronder "Provocatief Coachen ;de uitdagende stijl van helpen","Gekker dan gek; hoe provocatieve therapie werkt", "In het diepste van de ziel is niets te zien; provocatieve psychologie", "Het anti-assertiviteitsboek, dienstbaarheid, dankbaarheid, nederigheid" en "Succes is ook niet alles; verder met provocatief coachen".Hij is, als psychotherapeut, erkend en geregistreerd door de overheid. Elke maandag verzorgt hij een column in het dagblad "De Telegraaf", pagina Vrouw. S: www.wijnbergenwijnberg.nl

Laat een Bericht achter




Een foto bij uw reactie kan met een Gravatar.