0

Het slimme onbewuste. Denken met gevoel

Waarom helpt nadenken vaak niet bij het nemen van beslissingen? Waarom vinden we een liedje dat al weken op nummer 1 staat in de hitlijsten leuker dan een liedje dat we voor het eerst horen? Hadden Mozart en Einstein een beter functionerend bewustzijn dan wij, of was het hun onbewuste dat hen tot genieën maakte?  Denk je dat je bewustzijn de touwtjes stevig in handen? Dat je bewust keuzes maakt of meningen vormt? Niets is minder waar,

Dat onbewuste stuurt ons gedrag. Het regelt ons leven. Ons bewustzijn wordt in feite alleen maar op de hoogte gehouden van wat er gebeurt is. Echte invloed heeft het niet. We plaatsen het bewustzijn op een voetstuk, zien het als de kroon op de evolutie en denken dat het ons onderscheidt van andere dieren: dat het ons verstandig en rationeel maakt, dat het de baas is in ons brein en dat het ons gedrag stuurt.

Ons onbewuste daarentegen zien we als ondergeschikt. Het is niet meer dan een hulpje van het bewustzijn. Freud zag het al als een vergaarbak van ellendige herinneringen en dierlijke driften die door het bewustzijn beteugeld moeten worden.

Het slimme onbewuste laat zien dat deze zienswijze onzinnig is en dat juist het onbewuste allesbepalend is. Ons onbewuste stuurt (met een verwerkingscapaciteit die ongeveer 200.000 keer zo groot is als die van het bewustzijn) ons gedrag, ons denken en onze gevoelens. Ap Dijksterhuis weet op verbluffend heldere wijze duidelijk te maken hoe menselijk gedrag werkt. Hij laat zien wanneer je beter meteen een beslissing kunt nemen en voor welke beslissingen je beter de tijd kunt nemen.

Beslissingen van de onderbewuste

Stel: je wilt een huis kopen. Je bekijkt een aantal woningen. Je kunt ter plekke besluiten welk huis je voorkeur heeft of er een dag voor uittrekken om af te wegen welke voor- en nadelen er aan elk huis kleven. Volgens Ap Dijksterhuis kun je in die situatie beter even iets anders gaan doen, om daarna op je gevoel af te gaan. Dat geeft je onbewuste namelijk de tijd om het denkwerk te doen. Een goed idee, als je bedenkt dat het on(der)bewuste tot 20.000 keer zoveel informatie kan verwerken als je bewuste. Als we dan op het onderbuikgevoel, dat boven komt, afgaan, dan nemen vanzelf de betere beslissing.

Ap Dijksterhuis

Ap Dijksterhuis (1968) is hoogleraar psychologie van het onbewuste aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Hij heeft veel gepubliceerd over het onbewuste, onder meer in het gezaghebbende Science. Zijn werk krijgt veel aandacht en werd meerdere malen besproken in The New York Times. Hij won verschillende wetenschappelijke prijzen, waaronder de prestigieuze Early Career Award van de American Psychological Association. In 2005 kreeg hij een vici-subsidie, de grootste wetenschappelijke subsidie van nwo.


Over de auteur

Laat een Bericht achter




Een foto bij uw reactie kan met een Gravatar.