0

Het tweetalige brein – méér dan alleen cognitieve voordelen

tweetalig breinTerwijl wetenschappers steeds meer neurologische geheimen van het tweetalige brein ontsluiten, ontdekken ze ook dat het tegelijkertijd leren spreken van meer dan één taal mensen méér dan alleen cognitieve voordelen brengt; tot op hoge leeftijd.

Parlez vous francais? Sie sprechen Deutsch? Hablas español? En als dat zo is, en je spreekt ook nog Engels (of een andere taal), dan zullen uw hersenen ongetwijfeld enkele duidelijke voordelen hebben ontwikkeld ten opzichte van die van uw eentalige leeftijdsgenoten. Nieuw neurobiologisch onderzoek in naar tweetaligheid toont aan dat het vloeiend leren spreken van twee talen, met name al vanaf de vroege jeugd, niet alleen het concentratievermogen van een persoon vergroot, maar ook beschermend zou kunnen werken tegen het ontstaan van dementie en andere leeftijd gerelateerde vormen van cognitieve achteruitgang.

Nieuwe inzichten

Deze ontdekkingen leiden tot:

1. Een beter inzicht in hoe de hersenen spraak en communicatie organiseren.
2. Meer inzicht in de wijze waarop specifieke soorten hersenactiviteit dementie en andere leeftijdsgebonden cognitieve problemen kunnen voorkomen of vertragen.
3. Meer gerichte en effectieve therapieën voor tweetalige individuen om hen te helpen terugkeren naar hun communicatieve vaardigheden na een hersenletsel.

Tweetaligheid is normaal in de Verenigde Staten. Volgens het US Census Bureau, spreekt ongeveer 18% van de Amerikanen thuis minimaal één andere taal naast het Engels. Van deze groep meldt driekwart dat ze “goed” of “zeer goed” Engels spreken, een sterke aanwijzing voor tweetaligheid.

Geen vertraging van ontwikkeling

Tot voor kort, vreesden nogal wat ouders en opvoeders dat blootstelling van kinderen aan een tweede taal op een te jonge leeftijd wellicht niet alleen de ontwikkeling van hun taalvaardigheid zou vertragen, maar ook schadelijk zou zijn voor hun intellectuele groei. Nieuw onderzoek toont echter aan dat tweetalige kinderen op dezelfde leeftijd als eentalige kinderen bepaalde ‘taalmijlpalen’ bereiken (zoals het eerste woord en de eerste vijftig woorden). Er is verder geen enkel bewijs gevonden dat ze last hebben van een soort ‘taalverwarring’.

Tweetaligheid als voordeel

Tweetalig zijn kan voor kinderen zelfs een voordeel zijn op school. Tweetalige peuters blijken zich te beter op een taak kunnen concentreren dan hun eentalige leeftijdsgenoten, doordat ze afleidende factoren goed kunnen uitsluiten. Eenzelfde verschil werd geconstateerd bij een tweetalige volwassenen, met name degenen die zich op jonge leeftijd al de kunst van het vloeiend spreken in twee talen machtig gemaakt hebben. Het kan zijn dat het tweetalig zijn de hersenen scherpt om het  concentratievermogen te behouden en irrelevante informatie te negeren.

Vertragend bij leeftijd gerelateerde dementie

Ander onderzoek lijkt erop te wijzen dat tweetaligheid vertragend kan werken op het ontstaan van aan leeftijd gerelateerde dementie, waaronder de ziekte van Alzheimer, met maximaal vier jaar. Hoewel wetenschappers niet weten waarom tweetaligheid leidt tot zo’n “cognitieve reserve,” denken sommigen dat door tweetaligheid de bloed en zuurstof toestroom naar de hersenen kan toenemen en de zenuwen gezond houdt om verbindingen te blijven leggen.

Meer recent, hebben wetenschappers ontdekt dat ‘tweetalige volwassenen’ een grotere dichtheid van grijze materie (het hersenweefsel, boordevol informatie informatieverwerkende zenuwcellen en vezels) hebben, met name in de linkerhersenhelft, waar de controle van de meeste taal- en communicatieve vaardigheden zich bevindt. Het effect is het grootst bij mensen die een tweede taal geleerd hebben vóór hun vijfde levensjaar en bij degenen die het meest bedreven zijn in een tweede taal. Dit suggereert dat tweetalig-zijn de structuur van de hersenen van jonge leeftijd ingrijpend verandert.

Meer activiteit in rechter hersenhelft

Over hoe de hersenen bij tweetalige individuen nu precies taal organiseren is de laatste jaren veel gediscussieerd. Slaat het brein iedere taal op in een eigen gebied of in elkaar overlappende gebieden? Dankzij de technologische vooruitgang bij ‘brain imaging’, hebben wetenschappers onlangs ontdekt dat de verwerking van verschillende talen grotendeels gebeurt in hetzelfde hersenweefsel. Als tweetaligen snel schakelen tussen de twee talen, – in de “tweetalige mode” – dan laat de rechter hersenhelft aanzienlijk meer activiteit zien dan bij eentalige sprekers, vooral in het frontale gebied, de zogenaamde dorsolaterale prefrontale cortex (de bron van tweetalige voordelen op het gebied van aandacht en controle). Deze toename van neurale activiteit die op hersenscans zichtbaar wordt in dit deel van de hersenen is zo prominent en voorspelbaar dat het als “neurologische handtekening” gezien kan worden voor tweetaligheid.

Tot slot

Neurowetenschappelijk onderzoek laat verder zien dat er op het gebied van de beoordeling en behandeling van patiënten die na een hersenletsel tweetaligheid verliezen nog een behoorlijke groei te verwachten is. Uit onderzoek blijkt dat het herstel bevorderd kan worden door de tweetaligheid van deze patiënten te oefenen. Uit breinscans van tweetalige personen blijkt dat zij meer grijze materie hebben in de inferieure pariëtale cortex, een gebied in de taaldominante linkerhersenhelft. De dichtheid was het meest grootst bij mensen die erg bedreven zijn in een tweede taal en bij mensen bij die een tweede taal hebben geleerd vóór hun vijfde levensjaar.

Over de auteur

Na bijna 20 jaar in de wereld van marketing, communicatie, marktonderzoek en de organisatie van bijeenkomsten, stapte Theo Braam over naar de arbowereld, een kleine drie jaar later gevolgd door een duik in de wereld van de woningbouwcorporaties. Hier houdt hij zich bezig met bewoners en leefbaarheid in wijken. Daarbij ligt de focus vooral op wijkcultuur en het (re)activeren van de betrokkenheid van bewoners. Naast deze werkzaamheden runt hij sinds 2000 zijn eigen bedrijf Eyeopener onderzoek & organisatie. In dat zelfde jaar is hij ook gestart met het opzetten van de website Mens Centraal in Organisaties. Een initiatief dat in mei 2007 werd gevolgd door BrainQuest.

Laat een Bericht achter




Een foto bij uw reactie kan met een Gravatar.