Recente Bijdragen

0

De ontdekking van het brein

De afgelopen eeuw hebben wetenschappers een steeds beter beeld gekregen van de werking van onze hersenen, mede door nieuwe technieken om letterlijk in ons brein te kijken. Een vogelvlucht door de geschiedenis van het hersenonderzoek. Hoe neurowetenschappers en cognitieve psychologen elkaar vonden in een zeeslak.

Tot aan het eind van de achttiende eeuw wist men nog bar weinig over de anatomie van het brein. Wetenschappers gingen er vanuit dat de hersenen bestonden uit lange, in elkaar doorlopende netwerken, maar niemand had een idee hoe die eruit zagen en waaruit ze waren opgebouwd. Door de ontwikkeling van betere microscopen konden wetenschapper vanaf begin negentiende eeuw steeds nauwkeuriger de kleine onderdelen van het lichaam in kaart brengen. Dit leidde rond 1840 tot de celtheorie: het idee dat alle organismen – dus ook de hersenen – opgebouwd zijn uit cellen.

Een stap verder werd eind negentiende eeuw gezet door de Spanjaard Ramon y Cajal, die wordt beschouwd als de vader van de ‘neurondoctrine’, het idee dat ons brein bestaat uit losse cellen, neuronen. Door de hersencellen met een nieuwe techniek zwart te kleuren, kon hij ze gedetailleerd onder de microscoop bekijken. Zo zag hij dat neuronen aan het uiteinde een verdikking hebben, die niet direct contact maken met cellen ernaast. Het brein was dus geen continu netwerk, zoals lang was gedacht. De cellen communiceren met elkaar door middel van chemische boodschapperstoffen, neurotransmitters.

Hersencellen (neuronen) zitten niet aan elkaar vast. Tussen de cellen zit een kleine ruimte, die we synaps noemen. Deze synaps kan zich vullen met een stofje, bijvoorbeeld serotonine of dopamine. Zo’n stofje heet een neurotransmitter, omdat hij ervoor zorgt dat de hersencellen ondanks de ruimte ertussen nu wel met elkaar kunnen communiceren. Vanwege die functie spreken we ook wel van een boodschapperstofje. Na verloop van tijd wordt een neurotransmitter opnieuw opgenomen door de hersencellen. Medicijnen als antidepressiva proberen dat te voorkomen, zodat het stofje langer in de synaps blijft om zijn werk te doen.

Herinneringen aan je oma

In 1949 kwam de Canadese psycholoog Donald Hebb met een opzienbarende theorie. Hij kon het nog niet met experimenten bewijzen, maar veronderstelde dat als cel A dicht genoeg bij cel B is om deze te prikkelen en als dit vaak genoeg gebeurt, er een bepaald proces plaatsvindt in beide cellen, dat ervoor zorgt dat cel A cel B makkelijker en efficiënter kan stimuleren. Zij vormen zo een netwerk. Later ontdekte men dat in dit soort netwerken herinneringen, kennis en vaardigheden liggen opgeslagen. Dit kunnen expliciete herinneringen zijn aan je oma of motorische vaardigheden als lopen en fietsen.

Sommige netwerken zijn klein en te relateren aan tamelijk specifieke dingen, zoals de herinnering aan je eerste schooldag of de geur van pas gemaaid gras. Andere netwerken zijn groter en gerelateerd aan bredere functies, zoals het herkennen van gezichten, het leren van een taal of het oplossen van een moeilijk probleem. Voor dergelijke complexe taken zijn vele verschillende netwerken samen verantwoordelijk. Zoals verschillende orkestleden samenspelen om de vierde symfonie van Brahms ten gehore te brengen, zo werken vele netwerken samen om bijvoorbeeld een brief aan een geliefde te schrijven. Netwerken voor geheugen, taal, emotie en motoriek werken intensief samen om gedachten en gevoelens onder woorden te brengen en op papier te zetten.

Omgeving en gedrag

Ondertussen bestond er nog een kloof tussen neurowetenschappers, die zich richtten op de anatomie van het brein, en psychologen, die zich onder meer bezighielden met cognities, de verzamelterm voor functies als denken, taal, waarnemen en geheugen. De psychologie stond in de eerste helft van de twintigste eeuw nog sterk onder invloed van het behaviorisme. Die wetenschappelijke stroming wilde louter uitspraken doen op basis van observaties van de omgeving en het gedrag. Er werd gezocht naar relaties tussen prikkels uit de omgeving (stimuli) en het daaropvolgende gedrag (respons).

Klassiek conditioneren zoals Pavlov dat deed bij zijn honden. In stap 4 zie je de typische Pavlov-reactie: de hond is (in stap 3) de bel en het eten zo met elkaar gaan associëren, dat hij al gaat kwijlen als hij de bel hoort.

Het bekendste voorbeeld is de Russische Ivan Pavlov, die zijn hond het verband leerde tussen een stuk vlees en een belletje. Na verloop van tijd begon zijn hond al te kwijlen bij het horen van dat belletje: de Pavlov-reactie. Voor deze psychologen en gedragswetenschappers was het dus niet van belang wat iemand dacht. Dat was niet observeerbaar en dus moeilijk te onderzoeken. Met het in kaart brengen van verschillende soorten relaties tussen stimulus en respons bleek een groot deel van ons gedrag te verklaren en te voorspellen.

Toch was deze manier van onderzoeken niet voor iedereen bevredigend. In 1948 vond in Californië een symposium plaats over gedragen en hersenen. De psycholoog Karl Lashley sprak hier over de tekortkomingen van het behaviorisme. Hiermee kon je geen onderzoek doen naar bijvoorbeeld taal, plannen, probleemoplossend vermogen of creativiteit. Allemaal essentiële aspecten van ons denken en handelen, die niet aan de buitenkant zichtbaar zijn. Het onderzoek naar cognities kon onder het behaviorisme niet tot wasdom komen.

De cognitieve revolutie

Een kleine tien jaar later schreef de taalkundige Noam Chomsky een artikel dat de cognitieve revolutie inluidde. Chomsky stelde dat het onmogelijk is om zoiets complex en creatiefs als taal door stimulus-respons-relaties te leren. Taal is namelijk productief: met een beperkt aantal woorden kunnen we een ontelbare hoeveelheid zinnen produceren. Elke zin kunnen we uitbreiden met een bijzin. Bijvoorbeeld: Jan houdt van Klaartje. Jan houdt van Klaartje, die niet van Jan houdt. Jan houdt van Klaartje, die niet van Jan houdt omdat hij haar heeft beledigd. Enzovoort. Dat is moeilijk te verklaren aan de hand van aangeleerde relaties tussen stimuli en responsen.

Het behaviorisme heeft geen antwoord op de vraag hoe het toch kan dat we zo creatief met taal omgaan dat we met een beperkt aantal woorden een oneindige hoeveelheid zinnen en verhalen kunnen vertellen: Jan houdt van Klaartje, die niet van Jan houdt omdat hij haar heeft beledigd toen hij achter het fietsenhok stiekem zoende met Els die eerst wel maar nu niet meer Klaartjes beste vriendin is omdat ze niet alleen met Jan zoende maar ook nog eens achter haar rug om roddelde over…

Vanaf die tijd is er hard gewerkt aan het in kaart brengen van de mentale processen die ten grondslag liggen aan geheugen, taal, redeneren en waarneming. De cognitieve wetenschappers wilden graag heldere, wiskundige modellen van de geest ontwikkelen. Ze legden zichzelf daarom een aantal beperkingen op. Zo besteedden ze bewust weinig aandacht aan emoties, aan de brede context van het denken, zoals culturele en historische invloeden en – vreemd genoeg – aan de hersenen. Het wiskundig model van het denken was belangrijker dan wat er in de hersenen gebeurde. De cognitieve wetenschap van die tijd noemen we dan ook wel de wetenschap van de dry mind.

Het brein in beeld

Vanaf de jaren zestig van de vorige eeuw probeerden de Scandinavische wetenschappers Niels Lassen, David Ingvar en Erik Skinhøj een nieuwe methode uit om de bloedcirculatie in het brein in kaart te brengen. Na geoefend te hebben met katten probeerden ze deze techniek in 1961 voor het eerst uit bij mensen. Ze brachten Xenon 133 – een radioactief stofje – via één van de slagaderen naar het brein. Met speciale detectoren werd de verspreiding van Xenon 133 in de hersenen gemeten. Een computer kon de veranderingen in de bloedcirculatie ten opzichte van een rustsituatie met kleuren aangeven. Er van uitgaande dat bloed naar gebieden gaat die actief zijn, geeft zo’n plaatje daarmee inzicht in welke gebieden actief betrokken zijn bij een bepaalde taak. De pixels van deze eerste afbeeldingen waren te grof om nauwkeurig hele kleine delen van het brein te kunnen zien en tussen de verschillende plaatjes zaten enkele minuten. Dus ‘live’ het brein volgen was toen nog niet mogelijk.

De afgelopen decennia zijn er verschillende technieken ontwikkeld die het brein in beeld brengen, elk met specifieke voor- en nadelen. De verschillende methoden leveren een soms frustrerende tegenstelling op voor de onderzoekers. Technieken die in milliseconden veranderingen in het brein kunnen meten zijn vaak minder precies in het lokaliseren; en methoden die anatomisch heel nauwkeurig zijn, presteren minder goed wat betreft de tijdsmeting. Wetenschappers en techneuten werken nu aan technieken die deze eigenschappen verenigen.

Het brein in beeld

In 1895 ontdekte de Duitse natuurkundige Wilhelm Röntgen dat met hoogfrequente electromagnetische stralen bepaalde structuren van de inwendige mens te zien zijn. Op basis van deze techniek is zo’n veertig jaar geleden de zogenaamde CT-scan ontwikkeld. Een CT-scan maakt gebruik van de absorptie van röntgenstralen door het weefsel. Sommige delen absorberen meer dan anderen en op deze manier is een goede driedimensionale kaart van het brein te maken. Op dit moment wordt er door ziekenhuizen en universiteiten meer gebruik gemaakt van de MRI-scan om het brein in beeld te krijgen. Een MRI-scan maakt gebruik van de magnetische straling van het hersenweefsel. Een MRI-scan kan gedetailleerdere afbeeldingen maken dan een CT-scan en produceert geen schadelijke straling. MRI- en CT-scans kunnen mooie plaatjes van het brein, maar geven geen inzicht in het actieve brein.

De eerste techniek om het actieve brein te registreren is het electro-encefalogram of e.e.g. geweest. Electroden, bevestigd op de schedel, nemen de elektrische activiteit van het brein waar. Het e.e.g. is in staat hele snelle veranderingen in elektrische activiteit waar te nemen, maar kan dit alleen van delen van het brein die dicht tegen de schedel aanliggen.

Twee technieken die veranderingen zowel aan de oppervlakte als diep in het brein kunnen waarnemen zijn de PET-scan en de functionele MRI of fMRI. Beide registreren de doorbloeding van het brein. Zoals alle cellen in ons lichaam hebben hersencellen ook brandstof nodig om goed te functioneren. Voor neuronen is glucose de belangrijkste brandstof. Dat wordt vervoerd door het bloed. Waar zich meer bloed bevindt, zijn de neuronen dus meer actief. Door mensen specifieke taakjes te geven en vervolgens te kijken waar in het brein zich de meeste activiteit plaatsvindt, kunnen onderzoekers nu – zonder twintig jaar te hoeven wachten – verbanden leggen tussen hersenen en mentale processen.

Zeeslak

Op 17 juli 1990 verklaarde president George Bush senior de jaren negentig tot het Decade of the brain. Hij riep op de krachten te bundelen om het inzicht in de drie pond wegende massa van ineengestrengelde hersencellen te vergroten, waardoor er betere behandelmethoden komen voor aandoeningen als depressie, drugsverslaving en Alzheimer.

Mede door meer overheidsfinanciering konden wetenschappers vanuit verschillende disciplines beter en intensiever samenwerken. De cognitiewetenschap begon zich meer rekenschap te geven van de eigenschappen van het brein. Ze probeerde neurotransmitters, hormonen en andere (vloei)stoffen mee te nemen in hun soms erg formele en strakke modellen. De wetenschap van de dry mind werd zo de wetenschap van de wet mind. Neurowetenschappers kregen meer aandacht voor de complexiteit van cognitieve functies en pasten hun soms wat te simpele neurale modellen hieraan aan.

Een kijkje in de diepe en duistere herinneringen van… een zeeslakje?

In het laatste jaar van het hersendecennium ontving de Amerikaanse neurowetenschapper Eric Kandel de Nobelprijs voor Geneeskunde voor zijn onderzoek naar de moleculaire werking van het geheugen. Volgens velen is zijn werk hét voorbeeld van neurocognitief onderzoek dat het moleculaire niveau verbindt met het psychologische niveau. Door onderzoek te doen met een zeeslak die een relatief simpel zenuwstelsel heeft met grote neuronen, kon hij in kaart brengen wat er op celniveau gebeurt bij het opslaan van een nieuwe herinnering. De ideeën van Hebb bleken te kloppen. Specifieke en herhaalde stimulatie zorgt voor veranderingen tussen neuronen, waardoor netwerken ontstaan.

Wetenschappers konden voor het eerst echt zien hoe een cognitief proces – het opslaan van een nieuwe herinnering – leidt tot een feitelijke verandering in onze hersenen. Een mijlpaal in het hersenonderzoek en de brug tussen neurowetenschappers en cognitieve psychologen…

Noot: dit artikel werd eerder gepubliceerd op Kennislink

Even voorstellen:

Max van der Linden heeft  psychologie,  wetenschaps- en technologiedynamica aan de Universiteit van Amsterdam gestudeerd. Vanaf 1998 doceert hij psychologie en psychobiologie aan diverse universitaire instituten. De tijd die hij nog overhoud naast het geven van onderwijs en het zorgen voor zijn dochter, besteedt hij aan schrijven. Het meeste plezier heeft hij beleefd aan het schrijven van zijn twee boeken. Begin 2006 verscheen een introductie in de cognitieve neurowetenschap: Hersenen en gedrag, evolutie, biologie en psychologie. Voorjaar 2009 is zijn eerste kinderboek verschenen: Een avontuurlijke reis door je hoofd, zo werken je hersenen.

Op dit moment (2010) schrijft hij een proefschrift over de geschiedenis van diepe hersenstimulatie bij psychiatrische aandoeningen.

www.maxvanderlinden.com

Artikel van auteur:
De toekomst van het brein
De ontdekking van het brein

Boeken van auteur:

Hersenen en gedrag

Hoe werkt ons brein en hoe stuurt ons brein gedrag aan? In Hersenen en gedrag wordt een helder overzicht gegeven van de huidige stand van zaken in het onderzoek naar dit onderwerp. Ook uniek is dat de vraag aan de orde komt waarom ons brein zich zo heeft ontwikkeld. Er is daarom veel aandacht voor de evolutionaire achtergrond van de diverse functies van de hersenen. Het boek begint met een beknopte geschiedenis van de cognitieve neurowetenschap. Vervolgens worden de principes van de evolutionair…

Een avontuurlijke reis door je hoofd
Max van der Linden
Een avontuurlijke reis door je hoofd

Bo’s moeder ligt al drie jaar in coma. Het lijkt alsof zijn moeder slaapt, maar Bo weet heus wel dat ze niet zomaar ineens wakker wordt. Hij begrijpt er dan ook niks van dat hij om de dag naar het ziekenhuis moet om zijn moeder te vertellen over school en zijn vriendjes, want ze zegt toch nooit iets terug. Als Bo op een dag uit verveling wat door het ziekenhuis gaat wandelen, belandt hij op een geheime afdeling. Daar ontmoet hij dr. Gnostis, die alles weet over de werking van de hersenen en bezig…

1

Marketeers moeten inzicht krijgen in de werking van het brein

Neuromarketing?

Wat wil een consument nu écht? Tot nu toe richtte de traditionele marketingtools zich vooral op het rationele, bewuste gedeelte van het brein van de consument. De innovatieve aanpak van nieuwe onderszoeksmethoden die vanuit de neuromarketing ontstaan richten zich juist op het onderbewustzijn. Wat een consument dus denkt en wil, minus de sociaal wenselijke antwoorden. Het is aangetoond dat consumenten 95% van alle informatie onbewust verwerken, hierdoor worden beslissingen dus vaak onbewust genomen. Marketeers kunnen hiermee mislukte productlanceringen en vertekende tevredenheidsonderzoeken voorkomen  en kunnen dus (bijna) niet om neuromarketing heen.

Neuromarketing wordt op 17 februari 2011 tijdens het door Asset|Marketing georganiseerde Vision 2011 in al haar facetten bekeken. Zo  bestaan er verschillende technieken die de hersenactiviteit van een consument meten bij blootstelling aan een product of advertentie. Zo kan de effectiviteit van een reclamecampagne gedetailleerd en waarheidsgetrouw gemeten worden. Emoties van consumenten zijn belangrijk bij de effectiviteit van een marketingcampagne. Wat een consument voelt, kan bepalend zijn voor de beoordeling van een merk. Deze emoties worden beïnvloed door middel van de zintuigen; waarnemingen als geur en kleur kunnen onbewust van invloed zijn op deze emoties. Marketeers moeten daarom inzicht verkrijgen over de werking van het brein, om mogelijkheden op het gebied van marketing optimaal te benutten.

Programma

 
de_9_plus_organisatie
De 9+ organisatie

Berry Veldhoen
, Stephan
van Slooten

de_vijfde_revolutie
De vijfde revolutie

Lone Frank

uit_de_grijze_massa
Uit de grijze massa

Tjaco Walvis

koop_mij
Koop mij

Martin Lindstrom

branding_with_brains
Branding with Brains

Tjaco Walvis
 

Niet alleen voor studenten, maar ook voor veel bedrijven is neuromarketing nog een grijs gebied. Gemiste kansen maar tijdens Vision zullen de mogelijkheden die er zijn in het beïnvloeden van het consumentenbrein uitgebreid worden belicht. Het dagprogramma is opgebouwd uit theoretische lezingen, praktijkvoorbeelden en ervaringen van bedrijven.

Ale Smidts, professor marktonderzoek van de Erasmus Universiteit Rotterdam heeft zich gespecialiseerd in neurowetenschap en zal de eerste hoofdlezing verzorgen: ‘Wat is neuromarketing?’. Deze lezing is het startpunt van Vision 2011, een introductie op het onderwerp zodat met de nodige voorkennis aan de rest van de dag begonnen wordt. Ale Smidts is tevens de schrijver van het boek ‘Kijken in het brein’ en mag zich met recht een expert noemen. Naast professoren zullen ook vooraanstaanden uit het bedrijfsleven spreken op Vision, zodat ook de praktische toepassing van neuromarketing concreet wordt. Zo zal Martin de Munnik,eigenaar van consultancy bureauEQ Brands,  bezoekers meenemen in een ‘kijkje in het hoofd van de consument’ om nieuwe inzichten te verschaffen in het merkbeleid. Daarnaast voert EQ Brands samen met de Universiteit van Amsterdam het eerste neuro-economisch merken onderzoek in Nederland uit: ze onderzoeken hoe onze hersenen reageren op merken met behulp van een MRI scan, een uniek onderzoek.

De Munnik over neuromarketing: “Waarom floppen 9 van de 10 productintroducties, terwijl er uitgebreid onderzoek naar is gedaan? Omdat wat mensen zeggen over een product, niets zegt over wat ze gaan doen. Hersenactiviteit doet dat wel.” Behalve de hoofdlezingen zullen er een aantal parallellezingen verzorgd worden, kleiner van aard zodat er veel ruimte is voor interactie is Zo zal onder andere John Faasse van onderzoeksbureau Uitbijter spreken. Uitbijter is specialist op het gebied van media- en reclame effectiviteit. Ook Marcel Klerx (tevens geïnterviewd voor het meestersinterview op pagina’s 8 tot en met 10) van Acceleration zal een inhoudelijke bijdrage leveren aan Vision.

Om de bezoeker zelf neuromarketing te laten ervaren zijn er verschillende workshops waar aan kan worden deelgenomen.. Zo is er de mogelijkheid zelf een eyetracking experiment uit te voeren. Eyetracking is een methode die onder meer door Google wordt gebruikt om oogbewegingen van consumenten te traceren. Het bedrijf Validators zal deze workshop verzorgen. Validators is gespecialiseerd in  ‘5-seconden effecten’, de belangrijkste seconden voor marketeers.Daarnaast is dit bedrijf eigenaar van de ‘straaljager eyetracker’, een instrument dat getest is in een F-16 van het Amerikaanse leger en is daardoor erg nauwkeurig en snel. Andere workshops zullen gaan over het gebruik van de zintuigen in marketing, bijvoorbeeld het gebruik van bepaalde kleuren of geuren in een verkoopomgeving. Geurenmarketing is een fenomeen dat steeds meer gebruikt wordt in de retailwereld. Door het gebruik van bepaalde geuren kan de stemming van een consument beïnvloed worden en dit kan bepaalde emoties oproepen. In een workshop kan op een interactieve manier kennis worden gemaakt met geurenmarketing. Een bedrijf dat zich met zintuiglijke marketing bezig houdt is Senta. Zij creëren brand experiences door meerdere zintuigen te prikkelen.

Naast positieve berichten rondom neuromarketing vormt er zich steeds meer kritiek op deze manier van marketing. Als bedrijven meer weten dan de consument zelf, zullen ze ook controle krijgen over percepties en gedrag; de macht van de koper verschuift zo naar de verkoper . Vooral consumenten zijn bang de controle kwijt te raken. Gert-Jan Lokhorst, professor aan de Technische Universiteit Delft, zal daarom de afsluitende lezing verzorgen over het ethische aspect van neuromarketing: wat mag en wat niet? Lokhorst doet onderzoek naar de ethische en juridische aspecten van de neurotechnologie.

Waarom moet je komen naar Vision 2011?

Als bezoeker krijg je op Vision 2011 alle ins en outs over deze nieuwe trend in de marketingwereld waar steeds meer gerenommeerde bedrijven zich mee bezig houden. Het is dé mogelijkheid om je in neuromarketing te verdiepen en je kennis uit te breiden. Er zullen een aantal grote namen komen spreken die zowel wetenschappelijke als praktische invalshoeken laten zien. Daarnaast is Vision een goede mogelijkheid om te netwerken met bedrijven met innovatieve marketing strategieën. Ook voor het bedrijfsleven is Vision uitermate interessant; bedrijven kunnen nieuwe inzichten verkrijgen die toepasbaar zullen zijn in hun eigen business. Daarbij zijn er ook voor de bedrijfsbezoekers volop netwerkmogelijkheden.

Het programma van Vision 2011 is bijna compleet, hou dus onze website ( www.vision-tilburg.nl) in de gaten voor updates in het programma!

Vision 2011 in het kort:

Onderwerp:  Neuromarketing 
 Locatie: Universiteit van Tilburg
 Datum: 17 februari 2011
 Sprekers: oa. Ale Smidts (EUR), Martin de Munnik (EQ Brands), Gert-Jan Lokhorst (TU Delft), John Faasse (Uitbijter), Marcel Clerx (Acceleration), Martin Leeflang (Validators)
 Meer info: www.vision-tilburg.nl

Bronnen:
http://www.molblog.nl/bericht/duracell-is-een-sterker-merk-dan-google-volgens-ons-brein
http://www.guardian.co.uk/technology/2008/apr/03/news.advertising

1

In het oog van de orkaan: mindfulness in de hedendaagse hectiek

 

.

“Wie tot niets is geworden,
hoeft het aambeeld niet te vrezen
Haal elke ochtend een les
uit het absolute niets zijn.”
~
Roemi

Mindfulness

Ik word in mijn praktijk dikwijls geconfronteerd met managers die zo zwaar onder druk staan dat voor hun leven gevreesd moet worden. Klinkt een beetje dramatisch als ik dat zo schrijf, maar het is niet overdreven. Ik coach veel ‘leiders’ aan de top van organisaties en de belangrijkste problemen waarmee ze te kampen krijgen liggen op het vlak van stress, slapeloosheid, gebrek aan concentratie, piekeren, piekeren en nog eens piekeren. Hoe vaak gebeurt het niet dat ze werkelijk door hun hoeven zakken….

Voor mij is mindfulness een uiterst krachtige methode of liever gezegd een levenswijze die je leert om in het oog van de orkaan te verblijven, van waaruit je met een helder onderscheidingsvermogen en met veel energie en gelijkmoedigheid kunt functioneren. De letterlijke vertaling van “to be mindful”  is aandachtig zijn of gewaar zijn. Mindfulness betekent: ‘voluit levend, in ieder moment gewaar zijn van de ervaring, accepterend en zonder oordeel, waarbij wij ons niet identificeren met die ervaring (gedefuseerd zoals men dat noemt)’. Mindfulness is tegelijkertijd de benaming van een methode, waarin meditatie een belangrijke plaats inneemt als het resultaat van die methode.

Meestentijds leven we in een trance, we draaien onze programma’s af, reageren op prikkels of vanuit onze emoties. Toch kennen we allemaal de momenten waarin we mindful zijn. Dat zijn momenten waarop we volledig up-time zijn en onsZelf vergeten. Luisteren naar mooie muziek, kijken een mooie zonsondergang, een goeie vrijpartij. Deze belevingen kunnen ons in contact brengen met een geluksbeleving, die eigenlijk losstaat van die externe omstandigheid. Het is meer dan vreugde of plezier. Dieper, echter en meer dan een ‘goed gevoel’.

Mindfulness is een principe uit het boeddhisme en wordt de laatste jaren meer en meer ingezet als stressreductie methodiek. Jon Kabat Zinn verricht op dit terrein al bijna 30 jaar met zeer veel succes baanbrekend werk. Zijn stress-reductie programma is inmiddels wereldwijd een begrip.
Inmiddels is op allerlei manieren aangetoond, dat mindfulness een zeer effectieve manier is om ‘geluk’ te bevorderen en om ons in moeilijke situaties te leren vanuit een authentieke acceptatie met liefde verantwoordelijkheid te nemen. De wetenschappelijke bewijzen dat mindfulness zeer effectief is bij zowel lichamelijk als psychisch “gezond” functioneren stapelen zich de laatste jaren op.

Maar wat is geluk dan? Geluk is in tegenstelling tot vreugde en plezier geen emotionele toestand die een reactie is op  (gedachten over) de buitenwereld, maar een staat van zijn die het gevolg is van persoonlijke ontwikkeling (en soms hard werken) en niet van externe omstandigheden. Het is een gekozen respons op de binnen- en buitenwereld ipv een reactie. Responsability (verantwoordelijkheid) ipv reactiviteit. Reactiviteit is reageren vanuit je emoties in plaats van kijken naar je emoties. Reactiviteit zorgt ervoor dat je je emotie projecteert op de buitenwereld met alle gevolgen van dien. Geluk is ultieme vrijheid.

verstorende emoties

In het boeddhisme heeft men het over verstorende emoties. Deze verstorende emoties komen voort uit een neiging van de geest om zichzelf te zien als onafhankelijk, afgescheiden ‘Zelf ‘. Het Zelfbeeld. Dit Zelfbeeld hecht zich als een magneet aan gedachten, gevoelens en ervaringen zodat dit Zelfbeeld groter en belangrijker wordt. Mijn gedachten, mijn gevoelens en mijn ervaringen en belevingen. Emoties zorgen ervoor dat onze kijk op de wereld intact blijft. Eén van de belangrijkste lessen die we kunnen leren uit het boeddhisme is de illusie van dit Zelf. Het Zelf bestaat niet als onafhankelijke ding. Het Zelf is een voortdurend proces van constructie voornamelijk vanuit de vergelijkingen met de buitenwereld.

wat zijn de belangrijkste ingrediënten van mindfulness?

acceptatie

Verstorende emoties ontstaan doordat het kunstmatige Zelfbeeld niet wil of kan aanvaarden wat zich op dit moment aandient. We keuren de ervaring af, we veroordelen het en kunnen alleen reactief en automatisch vanuit deze emotie reageren op hetgeen zich aandient. Dat betekent vaak dat we ons vooral richten op het object van onze emotie. We projecteren onze emotie vooral naar buiten. Dit is een manier van het Zelfbeeld om zijn afgescheidenheid te bevestigen.

De plek van onderzoek is de emotie zelf.

‘Wend je niet af.
Houd je blik gericht op de plek die is omzwachteld.
Daar stroomt het licht naar binnen.’
Roemi

Als we echt ja kunnen zeggen tegen de ervaring kunnen we er naar kijken, dan kunnen we de emotie zien als een product van onze mind, meer niet. Door er liefdevol naar te kijken hoeven we ook niet in te grijpen.

“Door ‘ja’ te zeggen proberen we nu juist
geen invloed uit te oefenen op onze ervaring.
We gebruiken het om ons open te kunnen
stellen voor het leven zoals het zich aandient.”
Brach 2003

zijn in het hier en nu

Je kunt alleen maar mindful zijn vanuit het Hier en Nu. Op het moment dat je je zorgen gaat maken over de toekomst of spijt gaat hebben over het verleden start het lijden. Lijden heeft zijn wortels in de tijd. Het Zelfbeeld bezit je verleden. Het is mijn verleden, mijn pijn, mijn schuld. Het Zelfbeeld bezit ook je toekomst, bepaalt het slagen of niet-slagen. Het zijn mijn verlangens en mijn verwachtingen. Wanneer je het Zelfbeeld uit het oog verliest verdwijnt de tijd. Wanneer je in het Hier en Nu bent, vervaagt het Zelfbeeld.

waardebewustzijn

Met waardebewustzijn bedoel ik dat het belangrijk is dat je je bewust bent van waar je gewoonlijk voor vlucht en wat je probeert na te streven. Mindfulness gaat over het (voor een deel) toelaten van wat je vanuit angst wilt vermijden en het loslaten van wat je dwangmatig nastreeft. Je kiest ervoor te functioneren vanuit je hoogste waarden, bijvoorbeeld liefde en mededogen.

Hoe doen we dat dan?

onthecht observeren

Registreer wat er nu gebeurt, de gedachten of gevoelens die je hebt of wat je via je zintuigen waarneemt. Interpreteer niet, oordeel niet, neem alleen waar. Wees gewaar. Laat de verschijnselen opkomen en weer verdwijnen, hecht je er niet aan.

benoemen

Benoem wat je ervaart. Gedachte, warmte, jeuk aan neus, geluid, gedachte, glimlach, staan, stap, stap, zitten, stoel etc.

Benoem het niet als; ik denk, ik voel, mijn gedachte of mijn gevoel.

Dit heet defuseren, het loskoppelen van het Zelf van de ervaring. Met andere woorden, het loslaten van de identificatie met de ervaring. Je bent de ervaring niet, er is een ervaring. Het is een verschijnsel van voorbijgaande aard.

participeren

Volledig de ervaring ingaan zonder de aandacht op het Zelf te richten. Met een hoge kwaliteit van aanwezigheid en ook met “glamourless courage”. Ga de verbinding met ‘de ander’ aan in contact met dit gewaarzijn en in contact met zich steeds versterkende core-states als liefde en mededogen.

Waar kunnen we mindfulness leren

Oosterse methodes in westerse jasjes

aandachtstraining

Jon Kabat Zinn introduceerde nu bijna 30 jaar geleden aandachtstrainingen in het Massachusetts Medical Centre in de VS. Hij had dit concept bedacht nadat hij kennis gemaakt had met boeddhistische meditatietechnieken en hatha-yoga en nadat hij in het ziekenhuis waar hij werkte veel mensen met uiteenlopende stress- en pijnklachten ontmoette. Deze training bestaat eigenlijk uit drie onderdelen. Hij leert de deelnemers, stiltemeditaties, ademmeditaties en “meditatie in actie”, maar ook maken simpele yoga- oefeningen en de zogenaamde bodyscan deel uit van deze methode. De bodyscan is een relaxatieoefening waarbij je geleid door de stem van de trainer (evt op een bandje) aandacht door je hele lichaam laat gaan.

de kracht van het nu

‘De kracht van het nu’ geschreven door Eckhart Tolle is een belangrijke bijdrage aan het gedachtegoed over mindfulness. De kern van de boodschap van Tolle is dat al het lijden te maken heeft met het feit dat we door ons denken uit het nu weggehouden worden. Dat heeft tot gevolg dat we ons schuldig voelen, of spijt hebben over het verleden en ons zorgen maken over de toekomst. Het denken heeft grote invloed op het nu. Het hier en nu is volgens het denken namelijk nooit wat het zou moeten zijn. De kracht van Tolle vind ik zijn taalgebruik. Hij maakt mindfulness zeer toegankelijk. Er zijn inmiddels tal van Tolle groepen actief waar gemediteerd wordt en zijn boodschap gedeeld wordt.

Hoe kan mindfulness je functioneren verbeteren

Vele management-methodieken zijn er op gericht om anders te leren denken,voelen en doen en daarmee een andere wereld te scheppen. Een wereld die anders en vooral ook beter is. Het risico hiervan kan zijn dat we onze neiging tot controle voeden. Een van de meest diepgewortelde misverstanden is het idee dat we gelukkig zullen zijn als we alles krijgen wat we willen. Leren krijgen wat je wilt is een tussenstap in persoonlijke ontwikkeling en bewustwording waar je weer aan voorbij zult moeten gaan. Hier blijven hangen is een gevaarlijke valkuil. Het ontwikkelen van een neutrale- waarnemer- positie zorgt ervoor dat je je niet laat meeslepen door emoties en gepieker. Dat je helder kan blijven denken, meer toegang hebt tot je intuitie minder stresshormonen in je bloed hebt.

Van doen naar zijn

Jon Kabat Zinn noemt het een transfer van human-doings naar human-beings. Meer contact met ons Zelfzijn vergroot ons vermogen om echt in contact te zijn, zonder van alles te moeten doen.  Het zijn is ook een plek van toevlucht, het oog in de orkaan waar je door te oefenen altijd toegang toe hebt, zelfs in de meest lastige momenten van je leven.

Wakker worden!

Mediteren is allang niet meer zweverig, zelfs in de meest zakelijke omgevingen klinkt meer en meer de roep om reflectie, interesse voor de weg naar binnen. Managementboeken over nieuwe spiritualiteit in het bedrijfsleven vinden gretig aftrek. Symposia over deze onderwerpen worden druk bezocht.

Bewustzijnsontwikkeling kan alleen vanuit stilte, en dat betekent dat je een verantwoordelijkheid hebt om te kiezen voor die stilte. Veel mensen zeggen dat ze geen tijd hebben om dagelijks te mediteren. Mensen die ervaring hebben met meditatie zeggen dat ze geen tijd hebben om niet te mediteren.

Aanbevolen literatuur:

Spiritueel materialisme Chögyam Trungpa
De kracht van het nu Eckhart Tolle
Werken met mindfulness Edel Maex
De Lotus en de Roos Han de Wit
De Kunst van het geluk Howard Cutler en de Dalai Lama
Waar je ook gaat daar ben je Jon Kabat Zinn
Mindfulness en bevrijding van depressie Jon Kabat Zinn e.a.
Handboek Meditatief Ontspannen Jon Kabat-Zinn
Barsten zonder te breken Mark Epstein
Gedachten zonder denker Mark Epstein
Gelukkig leven Matthieu Ricard
Uit je hoofd, in het leven Steven C. Hayes
Mindfulness en acceptatie Steven Hayes e.a.
Radical Acceptance Tara Brach
Verborgen vrijheid Tarthang Tulku
Leven in aandacht Thich Nhat Hanh
Het gras wordt groener Thich Nhat Hanh
De psychologie van het ontwaken Watson Batchelor Claxton

Dit artikel werd eerder al gepubliceerd op Menscentraal.nl

Kees Dullemond

Kees Dullemond (1959) Na een loopbaan als trainer en opleider bij een grote Nederlandse bankverzekeraar, is hij twaalf jaar geleden begonnen met zijn eigen trainings- en coachingsbureau. Hij is door het New York Training Institute for NLP en de Nederlandse Academie voor Psychotherapie gecertificeerd als practitioner en masterpractitioner NLP, en heeft vervolgens de tweejarige opleiding tot Transpersoonlijk Coach Counselor (TCC) gevolgd bij Arcturus in Kessel, België. Daarnaast heeft hij een uitgebreide studie van de Boeddhistische psychologie gedaan. Hij mediteert nu zo’n 35 jaar, waarvan de laatste 19 jaar vanuit de Tibetaans Boeddhistische traditie. Hij is leerling geweest van oa. Lama Karta, heeft retraites gevolgd bij Prof. John Teasdale, Christina Feldmann en Traleg Rinpoche. Daarnaast heeft hij een opleiding tot mindfulnesstrainer gevolgd bij See True.
Hij helpt individuen en bedrijven bij het ontwikkelen van gezonde samenwerking, communicatie en leiderschap.
Vanaf 2011 is hij eigenaar en trainer/coach van Mindable, in 2012 als mede/eigenaar gevolgd door Corporate Mindfulness.

E: Kees Dullemond
S: www.mindable.nl
S: www.corporatemindfulness.nl
T: @Mindable_nl
L: www.linkedin.com/in/keesdullemond

artikel van auteur:
In het oog van de orkaan: mindfulness in de hedendaagse hectiek


‘Wend je niet af. Houd je blik gericht op deplek die is omzwachteld.
Daar stroomt het licht naar binnen.’ ~Roemi

0

Kees Dullemond

Kees Dullemond (1959) Na een loopbaan als trainer en opleider bij een grote Nederlandse bankverzekeraar, is hij twaalf jaar geleden begonnen met zijn eigen trainings- en coachingsbureau. Hij is door het New York Training Institute for NLP en de Nederlandse Academie voor Psychotherapie gecertificeerd als practitioner en masterpractitioner NLP, en heeft vervolgens de tweejarige opleiding tot Transpersoonlijk Coach Counselor (TCC) gevolgd bij Arcturus in Kessel, België. Daarnaast heeft hij een uitgebreide studie van de Boeddhistische psychologie gedaan. Hij mediteert nu zo’n 35 jaar, waarvan de laatste 19 jaar vanuit de Tibetaans Boeddhistische traditie. Hij is leerling geweest van oa. Lama Karta, heeft retraites gevolgd bij Prof. John Teasdale, Christina Feldmann en Traleg Rinpoche. Daarnaast heeft hij een opleiding tot mindfulnesstrainer gevolgd bij See True.
Hij helpt individuen en bedrijven bij het ontwikkelen van gezonde samenwerking, communicatie en leiderschap.
Vanaf 2011 is hij eigenaar en trainer/coach van Mindable, in 2012 als mede/eigenaar gevolgd door Corporate Mindfulness.

E: Kees Dullemond
S: www.mindable.nl
S: www.corporatemindfulness.nl
T: @Mindable_nl
L: www.linkedin.com/in/keesdullemond

artikel van auteur:
In het oog van de orkaan: mindfulness in de hedendaagse hectiek

‘Wend je niet af. Houd je blik gericht op deplek die is omzwachteld.
Daar stroomt het licht naar binnen.’ ~Roemi

0

Siebo Hakse

Siebo Hakse is specialist projectmatig creëren, teams naar de top brengen en de Theory of constraints, NLP-master en schrijver.  

E: info@taotao.nl
S:  www.taotao.nl

artikel van auteur:
Mentale weerbaarheid – stijgende werkdruk kan tot burn-out en depressies leiden

0

Rob van der Ven

Rob van der Ven is directeur van Shelton Human Solutions BV. Shelton Human Solutions BV verzorgt het certificering- en maatwerktraject om als coach of organisatie te kunnen werken met de mentale weerbaarheidtest. 

E: info@shelton.nl
S: www.shelton.nl

artikel van auteur:
Mentale weerbaarheid – stijgende werkdruk kan tot burn-out en depressies leiden

0

Mentale weerbaarheid – stijgende werkdruk kan tot burn-out en depressies leiden

Komende twintig jaar stijgt de werkdruk fors. Onze veeleisende economie zet ook druk op het mentale vermogen van mensen. Dat betekent wellicht nog meer arbeidsongeschikten door burn-out, depressie en angststoornissen. Voor het welzijn van Nederland en haar burgers is een goede geestelijke gezondheid dus cruciaal. Mentale weerbaarheid kan mensen en organisaties in hun kracht zetten.

n mens en organisatie staat steeds meer onder druk. Een constante stroom van reorganisaties en fusies, voortdurende innovatie van werkmethoden en werkorganisatie, digitalisering van het werk en globalisering van de markt, is hiervan de oorzaak. De komende jaren zal dat niet anders zijn. De vergrijzing zal leiden tot groeiende personeelstekorten.

We zullen met zijn allen dus nog efficiënter moeten gaan werken. De komende twintig jaar gaan we met fors minder mensen dezelfde hoeveelheid werk doen. Dat betekent dat de werkdruk stijgt. Vooral de mentale druk van het werk zal toenemen. Nu al wordt ruim 30% van arbeidsongeschiktheid veroorzaakt door burn-out, depressie en angststoornissen. En dat staat nog los van al diegenen die ongemotiveerd naar het werk gaan.  

Opgeven of doorzetten 

Mentale weerbaarheid is gebaseerd is op vier onderliggende componenten, de vier C’s. Als we Sven Kramer als voorbeeld nemen, kunnen we de begrippen als volgt uitleggen:

  • Challenge , uitdaging staat voor de capaciteit om zich uitgedaagd te voelen door nieuwe of bestaande taken. Sven Kramer ging naar de Olympische Spelen om vier gouden medailles te halen, een ambitieus en realistisch doel.
     
  • Commitment, betrokkenheid en vasthoudendheid, zich inzetten voor de gewenste prestatie. Kramer heeft er alles voor over aan trainingsarbeid en in zijn privéleven om zijn doel te bereiken.
     
  • Control bestaat uit twee subschalen, controle over de manier van leven en emotionele controle. Je laten omringen door mensen die in je geloven en jouw doelen ondersteunen (de ouders en trainer van Sven Kramer), geeft controle op je manier van leven. Emotionele controle richt zich op het omgaan met de eigen gevoelens bij succes en tegenslag. Wie herinnert zich niet de wissel van Kramer, zijn emoties meteen na de race (het wegwerpen van de bril) terwijl hij even later voor de camera redelijk rustig zijn verhaal deed.
     
  • Confidence, eveneens in twee subschalen: vertrouwen in het eigen kunnen en inter-persoonlijk vertrouwen, ook in de coach die de wissel verkeerd aangaf. Bij Sven allebei in grote mate aanwezig. 

Deze vier C’s samen verklaren waarom mensen met dezelfde competenties toch heel verschillend met doelen omgaan. Waarom ze opgeven of doorzetten. Gemis aan een van de vier leidt eerder tot het niet halen van de gewenste resultaten.

Weerbaarheid meten en verbeteren 

Om mentale gezondheid op het werk te promoten is in Europa een campagne gestart genaamd Work In Tune With Life. Deze campagne richt zich op zowel werkgevers als werknemers, om ze bewust te maken van het belang van mentale gezondheid en om activiteiten op de werkplek te initiëren die de mentale gezondheid stimuleren. Dankzij onderzoek op de Universiteit van Hull is er nu zowel een simpele, gevalideerde en betaalbare test als een set aan methoden, die mentale weerbaarheid kan meten en verbeteren.

Curatief testen kan bij mensen die om psychische redenen in de ziektewet belanden. Maar ook bij ernstige, somatische ziekten helpt het versterken van de mentale weerbaarheid om beter met de ziekte om te gaan en het zelfgenezend vermogen te versterken. 

Tests en resultaten

De vooruitgang in mentale weerbaarheid wordt zichtbaar door voorafgaand en naderhand te testen. De uitkomsten van de test zijn een basis voor dialoog, tussen manager en medewerker, of tussen coach en coachee. Juist de manager kan vaak ook veel doen aan de externe omstandigheden, waardoor de druk – tijdelijk – vermindert en de medewerker de kans krijgt om te leren en zich te ontwikkelen.

Naar aanleiding van de tests worden ook drie verschillende rapportages gemaakt, elk gericht op andere situaties:

• Het ontwikkelrapport voor de cliënt. 
Naast de scores staan ook veel adviezen om het betreffende onderdeel te verbeteren. Iemand die laag scoort op controle, krijgt bijvoorbeeld het advies: probeer werk dat u krijgt, te plannen en verdeel het in kleinere, meer behapbare stukken. Laat iemand in eerste instantie u hiermee helpen.

• Het coachingsrapport. 
Dit bevat tips voor de coach. Bij een lage score op controle, krijgt de coach bijvoorbeeld het advies: moedig je coachee aan om een meer positieve kijk op zichzelf te hebben. Help hem te identificeren waar hij een bijdrage levert.

• Het beoordelingsrapport. 
Dit is vooral te gebruiken bij selectievragen. Hier krijgt de selecteur suggesties voor vragen om een duidelijker beeld te krijgen.

Door de verschillende vormen geeft deze test – in tegenstelling tot veel andere testen – geen absoluut oordeel. Deze vorm van rapporteren biedt een basis voor dialoog. Mentale weerbaarheid heeft een directe relatie met het welzijn van mensen en het omgaan met de positieve en negatieve kanten van het leven. Dat het begrip nu te operationaliseren, te testen en te verbeteren valt, geeft perspectief.

Het testen van mentale weerbaarheid via het Work In Tune With Life-programma biedt ondersteuning aan coaches, die hun eigen programma’s daarop kunnen afstemmen.

Mentaal kapitaal

Nederland geeft jaarlijks circa 0,8 % van het Bruto Nationaal Product (BNP) uit aan geestelijke gezondheid, terwijl de totale kosten van geestelijke gezondheidsproblemen naar schatting 3-4% van het BNP bedragen, oftewel ongeveer 15 miljard.

Iedere behandelingseuro bespaart 20 tot 30 euro aan latere kosten. Preventie levert natuurlijk nog meer op. Meer uitgaven aan zorg en preventie zouden tot grote besparingen leiden, in termen van niet-gemaakte kosten later (dr. R. Weehuizen).

Praktijkvoorbeelden

Preventief testen van mentale weerbaarheid kan helpen om foute beslissingen bij bijvoorbeeld het aannemen van personeel, te voorkomen. Van de vele trainees die jaarlijks bij C&A werden aangenomen om opgeleid te worden tot winkelmanager, viel dertig procent uit. Tegenwoordig worden trainees getest. Afhankelijk van de score op mentale weerbaarheid worden mensen deels afgewezen. En anderen krijgen een gericht coachingsprogramma om een of meer van de vier C’s te versterken of soms te verzwakken.

Op zoek naar een praktisch voor medewerkers herkenbaar instrument om in de beoordelingscyclus de factor mens meer te belichten heeft het UMC Utrecht divisie perioperatieve zorg en Spoedeisende hulp gekozen om de mentale weerbaarheidstest MTQ48 in te zetten.

Een programma voor studenten op Hogescholen, gericht op het voorkomen van studie-uitval. In het hbo is die studie-uitval gemiddeld dertig procent, in het mbo zelfs veertig. Door te testen en door het aanbieden van eenvoudige groepsprogramma’s daalt de uitval van studenten.

Ambulance medewerkers in Brabant worden getest aan de voorkant van hun opleidingtraject en afhankelijk van score worden zij deels afgewezen of ontvangen gerichte coaching en begeleiding. Arbo- en Arbeidsdeskundigen en bedrijfsartsen gebruiken de test om sneller te diagnosticeren in het kader van de Arbowetgeving als het gaat om PSA ( Psycho Sociale Arbeidsbelasting)

Bron: dit artikel is eerder gepubliceerd in Tijdschrift voor Coaching juni nr. 2 2010 en Menscentraal.nl


Auteurs Rob van der Ven en Siebo Hakse

Rob van der Ven 

Rob van der Ven is directeur van Shelton Human Solutions BV. Shelton Human Solutions BV verzorgt het certificering- en maatwerktraject om als coach of organisatie te kunnen werken met de mentale weerbaarheidtest. 

E: info@shelton.nl
S: www.shelton.nl

Siebo Hakse 

Siebo Hakse is specialist projectmatig creëren, teams naar de top brengen en de Theory of constraints, NLP-master en schrijver.  

E: info@taotao.nl
S:  www.taotao.nl

.

0

Tim Parks

Tim Parks (1954) studeerde in Cambridge en Harvard. Hij woont bij Verona met zijn vrouw en drie kinderen. Zijn roman Europa werd genomineerd voor de Booker Prize, Bestemming en Rechter Savage kwamen beide op de longlist. Italiaanse buren, Italiaanse opvoeding en Een seizoen met Hellas Verona werden zowel door pers als publiek zeer goed ontvangen. In 2008 verscheen bij De Arbeiderspers Dromen over zeeën en rivieren en in 2010 Leer ons stil te zitten, een scepticus zoekt zin en gezondheid

S: tim-parks.com 

Boeken van Tim Parks

Leer ons stil te zitten, een scepticus
zoekt zin en gezondheid
– Tim Parks
Leer ons stil te zitten Leer ons stil te zitten is het bijzonder onderhoudende verhaal van Tim Parks’ zoektocht naar genezing. Wanneer Parks wordt gekweld door pijn die niemand lijkt te kunnen verklaren of verhelpen, wordt hij gedwongen een paar harde… Meer info…
Het Medicigeld, bankieren, metafysica en kunst in het Florence van de vijftiende eeuw – Tim Parks
Het Medicigeld In zijn bestsellers Italiaanse buren en Italiaanse opvoeding toonde Tim Parks al aan dat hij een goed inzicht heeft in de hedendaagse Italiaanse cultuur. Het Medicigeld is een duik in de geschiedenis van dit fascinerende land. De familie De’ Medici regeerde het Florence van de Renaissance. Hun rol als mecenassen voor de kunst is legendarisch. Wat minder bekend is, is dat de familie aan de wieg van het moderne geldwezen heeft gestaan. Hun macht was geworteld in hun rol als
bankiers.
Meer info…
Italiaanse buren – Tim Parks
Italiaanse buren Er is maar één goede manier om de dingen te doen, zegt de Italiaan, en dat is zoals wij het doen. Wie dat kan aanvaarden heeft de eerste stap gezet op het lange en glibberige pad van de buitenlander die zich metterwoon in Italië wil… Meer info,,,
Italiaanse opvoeding – Tim Parks
Italiaanse opvoeding
Hoe wordt een Italiaan een Italiaan? Of een Brit een Brit? Worden vreemdelingen geboren of gemaakt? In dit onweerstaanbare vervolg op Italiaanse buren schetst Tim Parks een fascinerend beeld van het hedendaagse Italiaanse gezin op… Meer info…

 

1

Diepgaande rust vinden

Stilte is niet alleen de afwezigheid van geluid, zegt schrijver Tim Parks, die op zoek ging naar een oplossing voor zijn chronische pijn. Wat hij vond veranderde zijn leven. Meditatie hielp hem de betekenis van stilte te ontdekken. 

Als je hoofd vol is met woorden, dan is er niets luidruchtiger dan stilte. Ontsnap aan het lawaai van de stad en een innerlijke stem raakt opgewonden over de rust. “Prachtig,” zeg je tegen jezelf als je uit de auto stapt, “om in de bergen te zijn, ontvlucht aan het verkeer, de tv en de schelle stemmen rond de eettafel. Fantastisch!” Je wandeling begint langs een pad door pijnbomen – is de stilte niet buitengewoon! – en voordat je het weet is komt de ruzie van gisteren met je vrouw weer terug in je hoofd. Hoe kon ze dat nou zeggen! “Je mag van geluk spreken dat je nog iemand hebt die je kunt beledigen”, was een slim antwoord geweest. Waarom had ik daar niet aan gedacht? Wacht eens even, krijgt mijn telefoon nog wel een signaal? Verdorie. 

 

Toen mijn vader stierf ontdekte ik bij het sorteren van zijn papieren, dat hij geld doneerde aan de Geluidhinder Society. Vader was altijd hyper-gevoelig voor geluid. Ik ook. Ik ben het type man dat in elke jaszak verse oordoppen bewaart, om het telefoongebabbel in de trein niet te hoeven horen, of het stroom van aankondigingen op de luchthaven, of de bonkende muziek uit een aangrenzende kamer. Dus toen ik hoorde over de Facebook-campagne om van ‘4’33’ van John Cage een nr 1. KerstnummerChristmas nr. 1 te maken, was ik meteen bereid om mee te doen. Als ik  titels tegenkom zoals ‘A Book of Silence’ van Sara Maitland, of George Foy’s  ‘Zero Decibels: De Quest for Absolute Silence’, dan bestel ik die meteen. De honger naar stilte groei, zeg ik tegen mezelf. Mooi! Maar hoe rustiger het buiten me is, hoe meer lawaai er in mijn hoofd lijkt te zijn. 

Echte stilte 

Een paar jaar geleden heb ik ontdekt wat echte stilte was. Ik was er niet naar op zoek. Ik had een boek gevonden dat zei dat ik kon genezen van mijn chronische buikpijnen, of dat ik er op zijn minst mee kon leren leven. Met behulp van de zogenaamde “paradoxale ontspanning” (paradoxical relaxation) methode. Ik had op dat moment een punt in mijn leven bereikt waarop je alles wil proberen. Ga liggen, zegt dit boek, sluit je ogen, haal een paar keer diep adem, richt je aandacht op een gespannen deel van je lichaam en doe niet je best om het te laten ontspannen. Gewoon te observeren. Dat was de paradox: het lichaam zou alleen ontspannen als ik echt niet zou proberen om het te laten ontspannen. Maar er was ook deze instructie: “Vermijd alle verbale gedachten”. Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat het onmogelijk is om het lichaam diep te ontspannen, terwijl woorden in je brein rond vliegen.” 

Ik stopte mijn oordoppen in de oren om het geluid van het gitaarspel van mijn dochter te dempen en ging op bed liggen. Nu hoefde ik alleen nog maar de stem in mijn hoofd te stoppen. Dat was alles! 

De gedachten schoten omhoog op als bubbels in mineraal water. Ze wilden maar niet stoppen. 

Zo, waar zijn die gespannen spieren nu, waarop ik verondersteld wordt mijn aandacht te richten, vroeg ik me af. Let op de spanning! Leuke woordspeling. Sorry, stop met woorden. Het helpt nauwelijks om tegen jezelf te zeggen dat de woorden moeten stoppen, want roept alleen nog maar meer worden op. Maar hoe kan ik stoppen, als ik tegen mezelf niet kan zeggen dat het moet stoppen? 

Een vernederende ervaring. Klaarwakker, achter gesloten ogen, vechtend om me te concentreren op de spanningen in mijn lichaam die ik niet kon vinden, bleven dat woorden komen. Nu dacht ik weer aan die slechte recensie van een paar jaar eerder. Woord voor woord! Ik kronkelde. Totdat uiteindelijk iets voor de hand liggends bij me op kwam: al dat lawaai in de wereld buiten dient er juist toe om de geluiden in onze hoofden te overstemmen. Om echte diepe stilte te bereiken moeten we eerst het innerlijke lawaai aanpakken. 

Paradoxale ontspanning

De sleutel bij paradoxale ontspanning leek ‘m te zitten in het lokaliseren van spanning in het lichaam en je daar op te focussen of gewoon om een fysieke sensatie te vinden waarop je je zou kunnen concentreren. Dan zouden je hersenen kunnen stoppen om tegen zichzelf te blèrren. Ademhalen was nog het makkelijkst; gewoon je ademhaling observeren. Observeren, observeren, observeren. Zonder na te denken. Eindelijk begon het te lukken. 

Een hele minuut, of zelfs twee of drie, zonder woorden in mijn hoofd. Liggend op mijn rug, ogen gesloten, was ik hyper alert, bewust van mijn ademhaling en zeer van bewust het feit dat er geen woorden in mijn hoofd waren, zelfs zonder te zeggen: ‘He Tim, er zijn geen woorden in je hoofd.’ Op een dag, woordeloos, overstroomde tot mijn immense verbazing een enorme golf van ontspanning mijn lichaam, waardoor ik, al was het maar voor even, pijn-vrij was. Vanaf dat moment raakte ik verslaafd. 

Mentaal gebabbel

Taal verdeelt de wereld op een manier die niet echt handig is. Ik begon te beseffen dat om innerlijke stilte te bereiken, lichaam en geest niet zoals in het woordenboek op aparte pagina’s staan, maar bij elkaar horen, één zijn; als het bewustzijn is verankerd in je lichaam, dan kan het mentale gebabbel, dat zich altijd naar het verleden of de toekomst haast, naar de volgende e-mail of de laatste tekst, eindelijk gaan rustig. Focus 100% op ‘dierlijke aanwezigheid’ en de babbelkous stopt, en je hebt echte stilte, en beter nog je hebt een woord dat ik al een jaar niet gebruikt heb: vrede. 

“Wat jij doet is een vorm van meditatie,” vertelde een vriend me. Verdorie! Als ik op één ding trots ben dan is het mijn verstand, dat niet vatbaar is voor New Age-achtige zaken. “Ga in retraite,” zei hij “en je zult zien.” 

Dus een jaar later, want zo lang duurt het voordat ik aanvaard dat ik het mis heb, sloot ik een poort achter me en las de tekst: “Deelnemers moeten het terrein niet verlaten gedurende de retraite.” Bij de deur moest ik mijn telefoon, laptop, boeken, pennen en papier afgeven. Ontdeed ik mijzelf van woorden. 

In retraite

Vervolgens leefde ik gedurende 10 dagen, met 50 andere mensen, in stilte, aten we in stilte, zaten we uren in stilte, leerden we ons eerst concentreren op de ademhaling, daarna op het lichaam, op elke centimeter daarvan. Dat is hard werken. Stilte is hard werken. Het is niet alleen een kwestie van het ontbreken van geluid. Er blaft altijd wel ergens een hond, of er zucht een mediterende collega, of een vogel loopt over het dak. Stilte is jouw vermogen om niet geïrriteerd te reageren, maar om deze geluiden op te zuigen in een intense innerlijke stilte. 

Als je niet anders weet, dan zou je denken dat in stilte samen wonen en samen eten met mensen je weinig besef zou geven van wie je metgezellen zijn. Het tegenovergestelde is echter waar. Ik werd intens bewust van iedere persoon waar ik naast zat en was veel beleefder dan ik normaal ben. Ondertussen leek de natuurlijke wereld, het gras, de bomen, de lucht, dichterbij te komen en duidelijker te worden, alsof de vettige ruit vervangen was door iets absoluut transparants.  Als er dan lawaai was – een gekletter van borden misschien, of gewoon de wind die door de bomen suist – dan leek het op de een of andere manier deel uit te maken van een grotere stilte. In de trein naar huis ontdekte ik dat ik mijn oordoppen niet nodig had. 

Aandacht voor ademhaling 

Als we tijden de dodenherdenking (Remembrance Sunday) gevraagd worden om één minuut stilte in acht te nemen, probeer dan eens om bij wijze van experiment je geest leeg te maken.  Richt je aandacht op je ademhaling, op het woordeloze hier en nu waarin mentale en fysieke ervaring samenkomen. Al was het alleen maar om precies te herinneren waarvoor die soldaten zich opgeofferd hebben: leven. 

Leer ons om stil te zitten, Een Sceptic’s zoeken voor de gezondheid en genezing door Tim Parks is 

Dit artikel is eerder door Tim Parks gepubliceerd in The Guardian, zaterdag 13 november 2010. Het is met zijn toestemming overgenomen en in het Nederlands vertaald. 

Tim Parks 

Tim Parks (1954) studeerde in Cambridge en Harvard. Hij woont bij Verona met zijn vrouw en drie kinderen. Zijn roman Europa werd genomineerd voor de Booker Prize, Bestemming en Rechter Savage kwamen beide op de longlist. Italiaanse buren, Italiaanse opvoeding en Een seizoen met Hellas Verona werden zowel door pers als publiek zeer goed ontvangen. In 2008 verscheen bij De Arbeiderspers Dromen over zeeën en rivieren en in 2010 Leer ons stil te zitten, een scepticus zoekt zin en gezondheid.

S: tim-parks.com

Boeken van Tim Parks

Leer ons stil te zitten, een scepticus
zoekt zin en gezondheid
– Tim Parks
Leer ons stil te zitten Leer ons stil te zitten is het bijzonder onderhoudende verhaal van Tim Parks’ zoektocht naar genezing. Wanneer Parks wordt gekweld door pijn die niemand lijkt te kunnen verklaren of verhelpen, wordt hij gedwongen een paar harde… Meer info…
Het Medicigeld, bankieren, metafysica en kunst in het Florence van de vijftiende eeuw – Tim Parks
Het Medicigeld In zijn bestsellers Italiaanse buren en Italiaanse opvoeding toonde Tim Parks al aan dat hij een goed inzicht heeft in de hedendaagse Italiaanse cultuur. Het Medicigeld is een duik in de geschiedenis van dit fascinerende land. De familie De’ Medici regeerde het Florence van de Renaissance. Hun rol als mecenassen voor de kunst is legendarisch. Wat minder bekend is, is dat de familie aan de wieg van het moderne geldwezen heeft gestaan. Hun macht was geworteld in hun rol als
bankiers.
Meer info…
Italiaanse buren – Tim Parks
Italiaanse buren Er is maar één goede manier om de dingen te doen, zegt de Italiaan, en dat is zoals wij het doen. Wie dat kan aanvaarden heeft de eerste stap gezet op het lange en glibberige pad van de buitenlander die zich metterwoon in Italië wil… Meer info,,,
Italiaanse opvoeding – Tim Parks
Italiaanse opvoeding
Hoe wordt een Italiaan een Italiaan? Of een Brit een Brit? Worden vreemdelingen geboren of gemaakt? In dit onweerstaanbare vervolg op Italiaanse buren schetst Tim Parks een fascinerend beeld van het hedendaagse Italiaanse gezin op… Meer info…   

 

1

Het geheime leven van het brein

Aflevering VPRO & NTR Programma Labyrint
dinsdag 7 december  21:25 uur, Nederland 2

Lange tijd heerste er onder neuronwetenschappers  de opvatting dat er in het brein in rust niets noemenswaardigs gebeurt. Uit recent onderzoek blijkt echter dat het brein voortdurend actief is, ook als je aan het dagdromen bent, slapend in bed ligt of onder narcose bent. Sterker nog: het brein verkwanselt de meeste energie aan niets doen. 

Die voortdurende achtergrondactiviteit blijkt plaats te vinden in een aantal wel omschreven hersengebieden, die bij elkaar het default brein worden genoemd. Sommige wetenschappers noemen het zelfs een nieuw orgaan in het brein. Dat zogeheten rustbrein zou onder meer een kritische rol spelen bij het plannen van toekomstige activiteiten, en het verwerken van herinneringen. Daarnaast zijn er vermoedens dat ziektes als Alzheimer, schizofrenie, depressie, ADHD en autisme te maken hebben met een afwijkende bedrading in deze hersengebieden. Een paradigmaverschuiving, aldus Marcus Raichle (Washington State University St Louis), de ontdekker van het rustbrein.

Meditatie
Meditatie wordt steeds populairder, met name de verwesterde variant Mindfulness. Ook in de wetenschap stort zich op Mindfulness, men wil weten of het werkelijk effect heeft op ons brein. Onderzoek van Anne Speckens, hoogleraar psychiatrie aan de Radboud Universiteit Nijmegen, wees uit dat een therapie gebaseerd op Mindfulness een goede behandeling kan zijn voor ernstige depressie. Speckens denkt dat meditatie mogelijk zelfs een alternatief kan zijn voor anti-depressiva.

Promo ‘Het geheime leven van het brein’ from VPRO on Vimeo.

Bron: www.labyrint.nl

0

Rineke Rust

Rineke Rust is een van de oprichters van CreaSense. In haar trainingen, workshops en creatieve sessies vormen nieuwe denktechnieken de leidraad om problemen op te lossen en wensen te vervullen. Zij combineert deskundigheid op het gebied van creatief denken met jarenlange ervaring in creatief zijn.

E: Rineke Rust
S: www.lenigdenken.com
S: www.creasense.nl

boek van auteur:

lenig_denken
‘Lenig denken’ geeft u een scala aan praktische adviezen, tips en
oefeningen. Met creatieve denktechnieken doorbreekt u routines en
leert u buiten de gebaande paden te treden. Dat stelt u in staat om
originele ideeën en oplossingen te bedenken en nieuwe kansen te
scheppen, zowel op het werk als thuis. Ontdek hoe u creativiteit
kunt inzetten om meer succes en plezier in uw dagelijks leven te creëren!

Meer info…

1

Creativiteit en flexibiliteit – lenig denken

Het nieuwe werken staat volop in de belangstelling. Verandering van werkplek en samenwerkingsverbanden zijn een gegeven geworden. Mensen krijgen steeds meer vrijheid zelf te bepalen waar en wanneer ze willen werken en met wie. Dat vereist een flexibele houding om met veranderingen om te gaan, nieuwe kansen te zien en eigen verantwoordelijkheid te nemen.

Het komt de betrokkenheid van medewerkers enorm ten goede als zij zelf actief zijn bij het vinden van oplossingen. Omgekeerd hebben ondernemers en organisaties ook behoefte aan medewerkers die bijdragen leveren aan veranderingen, inventieve oplossingen weten te vinden voor werkprocessen en de dienstverlening aan de klant steeds verder kunnen optimaliseren.

  Lenig denkenlenig denken

Creativiteit Hoe ? Zo !
Creativiteit
Hoe ? Zo !

Het grote boek van de creativiteit
Het grote boek
van de creativiteit

Creativiteit
Creativiteit

Nieuwe manieren van denken en doen

Het vergt nieuwe manieren van denken en doen om daar mee om te gaan. Mensen ontwikkelen van nature vaste patronen in hun denken. Ze zijn geneigd die denkpaden te blijven nemen en dat is maar goed ook: dat geeft houvast en rust.  Maar als we nieuwe oplossingen zoeken biedt creatief denken veel meer perspectief.

Een essentiële vaardigheid voor creatief denken is het uitstellen van je oordeel. Dankzij ons oordeel zijn we dagelijks in staat kleine en grotere beslissingen te nemen. Ons denken en handelen is voor een groot deel gebaseerd op ons oordeel. We zijn inmiddels zo goed geworden in het oordelen dat we er ons zelfs niet meer bewust van zijn. Als je oordeelt, geef je nieuwe ideeën geen kans. Door bewust je oordeel uit te stellen en regelmatig te oefenen zul je meer openstaan voor nieuwe ideeën, andere gezichtspunten, verrassende invalshoeken.

Creatieve levenshouding

De bereidheid om het onbekende in je leven toe te laten, en daarmee ook de bijbehorende kans op mislukking, is een belangrijk onderdeel van een creatieve levenshouding. Iedereen heeft de keuze om veilig op het gebaande pad te blijven of om het onbekende tegemoet te treden. ‘Maar “ik doe het altijd zo” is juist een argument om het op een andere manier te doen’, aldus Charles Ketting. Als je ja zegt tegen iets onbekends, levert dat onzekerheid op, maar ook avontuur. Je doet nieuwe ideeën op en je vindt nieuwe mogelijkheden. Van elke poging tot iets nieuws leer je, want het gaat altijd anders dan verwacht.

Klik in je hoofd

Als je het toeval in je leven toelaat, vergroot je de kans op nieuwe en onverwachte verbindingen. Veel nieuwe ideeën ontstaan door het samenkomen van verschillende dingen, die ineens tot een klik in je hoofd leiden. Ben je op zoek naar creatieve ideeën geef je brein een scala aan mogelijkheden om te kunnen ‘linken’ met jouw vraag:

  • Lees een tijdschrift dat helemaal niets met je gebruikelijke interesses te maken heeft. Wat valt je op? Wat kun je daarmee doen?
  • Doe voortdurend onderzoek. Zorg ervoor dat je steeds een camera bij je hebt om foto’s te maken van alles wat je opvalt.
  • Verzamel voorwerpen die je intrigeren: schelpen, boodschappenbriefjes, toevallige, eigenaardige woorden, enzovoort. Welke verbanden zie je met je eigen werk?
  • Draag een notitieboekje bij je. Maak steeds een notitie als je denkt: dát is toevallig! Bekijk na twee weken welke patronen je ziet. Misschien brengen de toevalligheden je op een idee.
  • Neem drie activiteiten waar je vandaag mee bezig bent geweest, bijvoorbeeld koken, kaartjes regelen voor een voorstelling en je bureau opruimen. Koppel ze aan elkaar en kijk wat je fantasie hiermee kan doen.
  • Plan je agenda niet helemaal vol, maar zorg dat je ruimte hebt om in te spelen op onverwachte situaties of spontane plannen.

Rineke Rust

Rineke Rust is een van de oprichters van CreaSense. In haar trainingen, workshops en creatieve sessies vormen nieuwe denktechnieken de leidraad om problemen op te lossen en wensen te vervullen. Zij combineert deskundigheid op het gebied van creatief denken met jarenlange ervaring in creatief zijn.

 

E: Rineke Rust
S: www.lenigdenken.com
S: www.creasense.nl

boek van auteur:

lenig_denken
‘Lenig denken’ geeft u een scala aan praktische adviezen, tips en
oefeningen. Met creatieve denktechnieken doorbreekt u routines en
leert u buiten de gebaande paden te treden. Dat stelt u in staat om
originele ideeën en oplossingen te bedenken en nieuwe kansen te
scheppen, zowel op het werk als thuis. Ontdek hoe u creativiteit
kunt inzetten om meer succes en plezier in uw dagelijks leven te creëren!

Meer info…

0

Nieuw verschenen: Handboek Neurofeedback bij ADHD

Handboek neurofeedback bij ADHD / druk 1Neurofeedback is een sterk opkomende behandeling die in Nederland steeds meer toegepast wordt. Recent onderzoek heeft laten zien dat neurofeedback voor de behandeling van ADHD  als een bewezen effectieve behandelmethode gezien kan worden.

Handboek Neurofeedback bij ADHD is het eerste boek van Nederlandse bodem dat een praktische handleiding is voor Neurofeedbacktherapie bij ADHD. Dit boek geeft een overzicht van wat ADHD precies inhoudt op klinisch, neuropsychologisch en neurofysiologisch gebied. Verder wordt in dit boek beschreven hoe neurofeedback als behandelmethode bij ADHD wordt toegepast. Tevens worden kort de toepassingen en resultaten van neurofeedback bij epilepsie en autisme aangestipt. Als men dit boek heeft gelezen, is men op de hoogte van alle laatste ontwikkelingen van neurofeedback bij ADHD.

Het handboek is bedoeld voor professionals die zich willen verdiepen in neurofeedback en de toepassing ervan, en voor degenen die geïnteresseerd zijn in de neurobiologie, neuropsychologie en behandeling van ADHD. Ook kan dit boek waardevol zijn voor studenten psychologie, geneeskunde en orthopedagogiek.
Aan het Handboek Neurofeedback bij ADHD, onder redactie van Martijn Arns, heeft een breed team van experts en onderzoekers meegewerkt, te weten: Jan Buitelaar, Else Dahmen, Johan Fekkes, Willem Fonteijn, Berrie Gerrits, Mirjam Kouijzer, Ger Loots, Jan de Moor, Derk Mulder, Peter van Nunen, Ben Reitsma, Sabine de Ridder, Dagmar Timmers, Dorothea Timmers-Huigens en Roland Verment. Het voorwoord is geschreven door Joel Lubar, die in 1976 over de eerste toepassing van Neurofeedback bij ADHD publiceerde. Verkrijgbaar bij o.a. Brainclinics en uw boekhandel

Bestellen: Handboek neurofeedback bij ADHD / druk 1 –  Arns, M. & S. de Ridder

 
 
0

Het psychologisch afweersysteem

Stel dat je twee bedrijven overweegt als werkgever. In het ene bedrijf kun je elk jaar opnieuw van takenpakket of afdeling veranderen als het je niet bevalt. Het andere bedrijf biedt een vergelijkbare functie, maar zonder die verandermogelijkheid. Waar ga je werken? Ben je net als de meeste mensen, dan kies je de baan die veranderbaar is. Daarmee neem je een besluit dat je op termijn waarschijnlijk minder tevreden zal stemmen: na een veranderbare keus zijn mensen minder tevreden dan na een onveranderbare. In het laatste geval vinden ze een manier om volmaakt gelukkig te zijn met de uitkomst.

Bij het maken van keuzes proberen we ons voor te stellen hoe we ons in de toekomst zullen voelen. Bijvoorbeeld: je besluit om je baas of je partner tevreden te houden, want als hij je eruit gooit zou je dat vreselijk vinden. De toekomst kunnen we vaak redelijk goed inschatten (“als ik dit doe zal hij me eruit gooien”), maar dat is niet hetzelfde als weten wat je ervan vindt als het zover komt. Doordat we beschikken over een psychologisch afweersysteem, vinden we uiteindelijk een manier om tevreden te zijn met wat er gebeurt. Die partner die je aan de kant heeft gezet, daarvan denk je uiteindelijk: het was toch niet de grote liefde/ er was heel wat op hem aan te merken/ wat fijn dat het zo is gelopen, want daardoor is iets heel waardevols (andere partner/vrijheid/diepere levenswijsheid) op mijn pad gekomen, of iets van die strekking. Die baan waarin je contract niet werd verlengd, en waarvan je dacht dat je er nooit overheen zou komen, was uiteindelijk toch niet echt de baan die bij je paste en waarin je je ware talenten kon ontplooien.

psychologisch immuunsysteem

Terugkijkend op wat ons overkomen is, vinden we uiteindelijk vrede met hoe het is gelopen. Ons psychologisch immuunsysteem helpt ons zozeer om de voordelen ervan in te zien, dat het zelfs kan lijken alsof een beschermengel of de hand van God aan het werk is geweest, zo goed is alles terecht gekomen.

Maar wanneer we vooruitkijken en keuzes maken, rekenen we buiten de wacht van ons immuunsysteem. We vechten voor onze relatie, niet beseffend dat we een paar maanden nadat het uit is zullen denken “zo geweldig was het nou ook weer niet”. En wanneer we gaan solliciteren denken we “ik móet die baan krijgen, dit is het!” — dat is goed voor de motivatie. Het zou niet effectief zijn om meteen al te bedenken: als ik word afgewezen zal ik besluiten dat het werk, de mensen, het bedrijf, eigenlijk allemaal knudde was en dat ik mijn kwaliteiten daar totaal niet kwijt kan. Maar achteraf, als het zo ver is, bedenken we dat wel — en zo vinden we allemaal dat het leven ons redelijk goed heeft bedeeld, en hadden we onze tegenslagen achteraf zelfs niet willen missen omdat ze ons tot rijping hebben gebracht.

Dit is allemaal te danken aan ons psychologisch immuunsysteem, dat ons over mislukking en afwijzing heen helpt. Zo zien kiezers achteraf vaak de sterke punten van de kandidaat waar ze tegen waren, krijgen prijzen opeens meer waarde als je ze eenmaal gewonnen hebt, gaan sollicitanten de zwakheden van een bedrijf opmerken zodra dat bedrijf hen heeft afgewezen, en wordt de de onbetrouwbaarheid van een test plots bemerkt wanneer men ervoor zakt.

psychologische spin doctor

De psychologische spin doctor die ons zo tevreden maakt met ons lot, houdt zich volmaakt stil wanneer we een keus maken die nog veranderbaar is. Logisch, want als je nog van partner, baan, baas, huis of hypotheek kunt veranderen, kun je dat gewoon dóen in geval van onvrede. Het immuunsysteem hoeft pas in actie te komen als er geen alternatief is en je er het beste van moet maken. Dat gebeurt als je beslissing onveranderbaar is, met als gevolg dat je juist dán een manier vindt om er volmaakt gelukkig mee te zijn. Omdat we ons dit vooraf totaal niet realiseren, verwachten we dat een veranderbare beslissing beter is. En maken we keuzes die feite nadelig zijn voor ons welzijn. Wil  je gewoon een tevreden mens worden, maak dan keuzes die je niet meer kunt veranderen. De rest gaat vanzelf.

Deze column is met toestemming van de auteur overgenomen uit: Ego’s en andere ongemakken

Even voorstellen: Roos Vonk

Ze is hoogleraar sociale psychologie aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In die functie begeleidt ze wetenschappelijk onderzoek en geeft ze onderwijs aan studenten. Haar specialismen zijn onder meer: de eerste indruk, zelfbeeld/zelfkennis, autonomie en authenticiteit, sociale beïnvloeding en macht, emoties en motivatie/inspiratie.

Ze is er van overtuigd dat mensen met het grootste gemak veel effectiever én aardiger kunnen zijn; dat hun ‘betere helft’ heel dicht aan de oppervlakte ligt. Dat is wat zij aan haar cliënten, lezers en deelnemers bij lezingen wil overbrengen, gebruikmakend van enerzijds praktijkervaring, anderzijds aktuele wetenschappelijke  kennis over gedrag, sociale interactie en persoonlijke ontwikkeling.

www.roosvonk.nl

boeken van Roos Vonk

egos_en_andere_ongemakken
We herkennen vaak wel de opgeblazen ego’s van anderen, maar niet die van onszelf. Treffend beschrijft Roos Vonk de dwalingen van de menselijke geest, zoals de illusie dat je later wél tijd hebt, waarom seks op economie lijkt, waarom slijmen werkt, hoe machtige mensen hun realiteitszin verliezen, etcetera. Met haar brede kennis van zaken en inzicht in de menselijke natuur houdt ze de lezer een ontnuchterende spiegel voor en laat ze zien: je bent net als iedereen.
Meer info…
  Recensie…
de_eerste_indruk
Als we iemand voor het eerst ontmoeten, vormen we ons meteen een indruk van die persoon. Omgekeerd vormt de ander zich ook een indruk van ons. In dit boek wordt dit proces van indrukvorming toegelicht aan de hand van voorbeelden uit het dagelijks leven en de resultaten van wetenschappelijk onderzoek. Op onderhoudende, herkenbare en zeer toegankelijke wijze worden inzichten uit de sociale psychologie gepresenteerd voor een breed lezerspubliek.
Meer info…
  Recensie…
0

Roos Vonk

Roos Vonk is hoogleraar sociale psychologie aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In die functie begeleidt ze wetenschappelijk onderzoek en geeft ze onderwijs aan studenten. Haar specialismen zijn onder meer: de eerste indruk, zelfbeeld/zelfkennis, autonomie en authenticiteit, sociale beïnvloeding en macht, emoties en motivatie/inspiratie.

Ze is er van overtuigd dat mensen met het grootste gemak veel effectiever én aardiger kunnen zijn; dat hun ‘betere helft’ heel dicht aan de oppervlakte ligt. Dat is wat zij aan haar cliënten, lezers en deelnemers bij lezingen wil overbrengen, gebruikmakend van enerzijds praktijkervaring, anderzijds aktuele wetenschappelijke kennis over gedrag, sociale interactie en persoonlijke ontwikkeling.

www.roosvonk.nl

artikel van auteur:
Het psychologisch afweersysteem

boeken van Roos Vonk

egos_en_andere_ongemakken
We herkennen vaak wel de opgeblazen ego’s van anderen, maar niet die van onszelf. Treffend beschrijft Roos Vonk de dwalingen van de menselijke geest, zoals de illusie dat je later wél tijd hebt, waarom seks op economie lijkt, waarom slijmen werkt, hoe machtige mensen hun realiteitszin verliezen, etcetera. Met haar brede kennis van zaken en inzicht in de menselijke natuur houdt ze de lezer een ontnuchterende spiegel voor en laat ze zien: je bent net als iedereen.
Meer info…
Recensie…
de_eerste_indruk
Als we iemand voor het eerst ontmoeten, vormen we ons meteen een indruk van die persoon. Omgekeerd vormt de ander zich ook een indruk van ons. In dit boek wordt dit proces van indrukvorming toegelicht aan de hand van voorbeelden uit het dagelijks leven en de resultaten van wetenschappelijk onderzoek. Op onderhoudende, herkenbare en zeer toegankelijke wijze worden inzichten uit de sociale psychologie gepresenteerd voor een breed lezerspubliek.
Meer info…
Recensie…
0

Neuromarketing boeken

 
de_vijfde_revolutie

In ‘De vijfde revolutie’ doet Lone Frank verslag van een reis langs
de voornaamste hersenwetenschappers ter wereld. We blijken aan de
vooravond van de ‘neurorevolutie’ te staan. Deze reikt verder dan we
tot nu toe vermoedden en zal ingrijpende effecten hebben op
uiteenlopende onderwerpen zoals economie, marketing en zelfs
religie.

Meer info…   Recensie…

koop_mij

Hoeveel weten we over ons koopgedrag? Wat stuurt werkelijk ons
koopgedrag in een wereld waarin we constant door de media worden
bestookt met boodschappen? Een opvallende advertentie, een catchy
slogan, een aanstekelijke jingle? Of nemen we koopbeslissingen zo
diep in ons onderbewustzijn dat we er ons nauwelijks bewust van
zijn? In ‘Koop mij’ presenteert Martin Lindstrom de resultaten van
een zeer ambitieus onderzoeksproject. De verrassende en
grensverleggende conclusies tonen aan dat we onszelf regelmatig voor
de gek houden als we een bewuste beslissing denken te nemen.

Meer info…   Recensie…

branding_with_brains

Het brein van de gemiddelde Nederlander krijgt per dag tussen de 500
en 5000 logo’s en reclameboodschappen van merken te verwerken. Maar
welke merken kiezen we uiteindelijk uit deze stortvloed? In dit
nieuwe, helder geschreven boek geeft Tjaco Walvis antwoord op deze
vragen op basis van het grootste overzichtsanalyse van
neurowetenschappelijk onderzoek op dit gebied tot nu toe.

Meer info…   Recensie…

the_buying_brain

Een kleine 95 procent van onze beslissingen wordt in ons
onderbewuste genomen. Nieuwe inzichten uit de neurologie kunnen dus
behulpzaam zijn bij het opzetten van merken, productontwikkeling,
verpakkingsontwerpen, marketingcampagnes, winkelinrichting en nog
veel meer. ‘The Buying Brain’ biedt een verkenning van de wijze
waarop neurologie een impact heeft op de manier waarop we kopen en
verkopen. Bovendien biedt de auteur handvatten om er zelf mee aan de
slag te gaan.

Meer info…

uit_de_grijze_massa

Het brein van de gemiddelde Nederlander krijgt per dag tussen de 500
en 5000 logo’s en reclameboodschappen van merken te verwerken. Maar
welke merken kiezen we uiteindelijk uit deze stortvloed? In dit
nieuwe, helder geschreven boek geeft Tjaco Walvis antwoord op deze
vragen op basis van het grootste overzichtsanalyse van
neurowetenschappelijk onderzoek op dit gebied tot nu toe.

Meer info…   Recensie…

de_vijfde_revolutie_1_mp3-cd

Lone Frank, neurobioloog en wetenschapsjournalist uit Denemarken,
doet verslag van haar reis langs de voornaamste hersenwetenschappers
ter wereld. Ze vertelt onder andere over haar ontmoeting met Michael
Persinger, de Canadese professor die met de ‘helm van God’ op
commando intense religieuze ervaringen kan veroorzaken. Over Richard
Davidson, die bezig is om de neurologische geheimen van ‘geluk’ in
kaart te brengen. En over Andrew Lo, de MIT professor die aan de
hand van een hersenscan het lange-termijnsucces van een
beurs-handelaar kan voorspellen.

Meer info…

de_9_organisatie
Het perspectief voor de 9+ organisatie: de
onderneming die volledig gebouwd is op het fundament van klantbeleving.
De auteurs leggen in tien inspirerende hoofdstukken uit hoe organisaties
in alle commerciële bedrijfsprocessen veel relevanter kunnen worden in
de belevingswereld van de klant. Deze organisaties verwerven mindshare
met een hoger marketshare als gevolg. De bonus? Volledig tevreden en
daardoor loyale klanten!

Meer info…   Recensie…

hoe_consumenten_denken

We geven kapitalen uit aan marktonderzoek en toch slaat tachtig procent
van het nieuwe productaanbod de plank mis. Helaas is het patroon
voorspelbaar: consumenten zeggen dat ze iets willen, bedrijven maken
het, en is het eenmaal verkrijgbaar, dan koopt niemand het. Hoe kan dat?
Weten consumenten soms niet wat ze willen?

Op basis van de nieuwste inzichten uit de neuropsychologie, sociologisch
onderzoek, literaire analyse en cognitieve wetenschap introduceert
Gerald Zaltman in dit handboek innovatie hulpmiddelen en revolutionaire
technieken voor markerteers

Meer info…   Recensie…

0

Puberend brein

Stuurt het brein ons of sturen wij ons brein? Internationaal is er vanuit de biologie, psychologie en andere takken van wetenschap baanbrekend onderzoek gedaan naar de werking van ons brein. Nederlandse onderzoekers spelen hierin een belangrijke rol. Regelmatig stuiten zij op taboes. De conclusie dat ons gedrag wordt bepaald door processen in ons brein staat haaks op het idee van de mens met een vrije wil. Vier prominente Nederlandse onderzoekers morrelen aan de grenzen van wie we denken te zijn. Naar aanleiding van de thema’s die aan de orde komen, wordt er op de site gereageerd en wordt er gedebatteerd door o.a. wetenschappers van de Universiteit voor Humanistiek, waar van oudsher veel nadruk ligt op de vrije wil, de maakbare mens.

Eveline Crone, hoogleraar op het vakgebied van de neurocognitieve ontwikkelingspsychologie, deed onderzoek naar het puberbrein. Hersenonderzoek laat zien dat pubers domweg niet anders kunnen dan puberen.

via Profiel – Het brein (3/4): Puberend brein – 15-11-2009 – TVblik.


.

Het Puberend Brein – Eveline Crone

Het puberende brein

Het puberende brein

Eveline Crone

Het sociale brein van de puber

Het sociale brein van de puber

Eveline Crone

Waarom verslapen pubers zich zo vaak? Waarom zijn zij het ene moment zo volwassen en het volgende moment zo onmogelijk? Waar komt die tegenstrijdigheid vandaan tussen verantwoordelijk gedrag en ondoordachte en risicovolle keuzes? Kunnen zij eigenlijk wel zelfstandig plannen? En hoe komt het dat juist adolescenten vaak uitblinken in sport, kunst en creativiteit?

De adolescentie is een unieke periode waarin de hersenen zich nog volop ontwikkelen. In Het puberende brein beschrijft Eveline Crone wat er de laatste jaren is ontdekt over de hersenen van adolescenten. Zij legt op basis van deze recente inzichten uit waar de emotionele stormen vandaan komen, waarom de mening van vrienden opeens veel belangrijker wordt dan die van ouders, en wat we van adolescenten kunnen verwachten op school. De adolescentie is niet alleen een tijd van risico’s en grenzen, maar ook van unieke mogelijkheden.
Het puberende brein is interessant voor iedereen die kinderen in de adolescenten-leeftijd heeft of zich nog goed kan herinneren hoe het was om adolescent te zijn.

0

Rokers hebben rare hersenen

Rokers hebben andere hersenen dan niet-rokers, blijkt uit steeds meer onderzoek. Verklaart dit waarom rokers zich in de ogen van niet-rokers soms vreemd gedragen?

Laat rokers niet op de beurs speculeren. Die conclusie kun je trekken uit een opmerkelijk onderzoek in het Amerikaanse Harvard, eerder dit jaar gepubliceerd in het vooraanstaande tijdschrift Nature Neuroscience. In een beursspel moesten 31 kettingrokers (minimaal 15 sigaretten per dag) en 31 niet-rokers met 100 dollar speculeren. Dat deden ze terwijl ze in de hersenscanner lagen. Onderzoekers konden zo zien wat er in hun hersenen gebeurde. Wat blijkt: rokers negeren waardevolle informatie. Hun hersenen werken anders. Waarschijnlijk verklaart dit ook waarom rokers zich in de ogen van niet-rokers soms vreemd gedragen. Bijvoorbeeld als het gaat om stoppen met roken.

via Rokers hebben rare hersenen.

0

Hersenvliesontsteking, Meningokokkenziekte

Meningitis of hersenvliesontsteking is een ontsteking van de beschermende vliezen rond de hersenen en het ruggemerg. Het is een zeldzame aandoening, die ernstige gevolgen kan hebben. Er zijn verschillende vormen van meningitis. Veel voorkomende symptomen zijn: hoge koorts, hoofdpijn en nekstijfheid (bij zuigelingen luierpijn). In Nederland worden kinderen ingeënt tegen twee mogelijke veroorzakers van meningitis: Hib (zie ook het dossier Hib-ziekten) en Meningokokken type c. Omdat er verschillende ‘meningokokkenstammen’ zijn, blijft alertheid geboden. Bij een infectie met meningokokken kan namelijk bloedvergiftiging optreden. Ontstaan er vlekjes op de huid die je niet kunt wegdrukken, dan moet er gelijk medische hulp worden gezocht.

via Gezondheidsinfo \ Hersenvliesontsteking, Meningokokkenziekte.

0

Max van der Linden

Max van der Linden heeft psychologie, wetenschaps- en technologiedynamica aan de Universiteit van Amsterdam gestudeerd. Vanaf 1998 doceert hij psychologie en psychobiologie aan diverse universitaire instituten. De tijd die hij nog overhoud naast het geven van onderwijs en het zorgen voor zijn dochter, besteedt hij aan schrijven. Het meeste plezier heeft hij beleefd aan het schrijven van zijn twee boeken. Begin 2006 verscheen een introductie in de cognitieve neurowetenschap: Hersenen en gedrag, evolutie, biologie en psychologie. Voorjaar 2009 is zijn eerste kinderboek verschenen: Een avontuurlijke reis door je hoofd, zo werken je hersenen.

Op dit moment (2010) schrijft hij een proefschrift over de geschiedenis van diepe hersenstimulatie bij psychiatrische aandoeningen.

www.maxvanderlinden.com

Artikel van auteur:
De toekomst van het brein
De ontdekking van het brein

Boeken van auteur:

Hersenen en gedrag

Hoe werkt ons brein en hoe stuurt ons brein gedrag aan? In Hersenen en gedrag wordt een helder overzicht gegeven van de huidige stand van zaken in het onderzoek naar dit onderwerp. Ook uniek is dat de vraag aan de orde komt waarom ons brein zich zo heeft ontwikkeld. Er is daarom veel aandacht voor de evolutionaire achtergrond van de diverse functies van de hersenen. Het boek begint met een beknopte geschiedenis van de cognitieve neurowetenschap. Vervolgens worden de principes van de evolutionair…

Een avontuurlijke reis door je hoofd
Max van der Linden
Een avontuurlijke reis door je hoofd
Bo’s moeder ligt al drie jaar in coma. Het lijkt alsof zijn moeder
slaapt, maar Bo weet heus wel dat ze niet zomaar ineens wakker
wordt. Hij begrijpt er dan ook niks van dat hij om de dag naar het
ziekenhuis moet om zijn moeder te vertellen over school en zijn
vriendjes, want ze zegt toch nooit iets terug. Als Bo op een dag uit
verveling wat door het ziekenhuis gaat wandelen, belandt hij op een
geheime afdeling. Daar ontmoet hij dr. Gnostis, die alles weet over
de werking van de hersenen en bezig…
0

De toekomst van het brein

Hersenonderzoek anno nu richt zich vooral op de flexibiliteit van ons brein, met op de achtergrond de relatie tussen aanleg en omgeving. Dit leidt tot nieuwe toepassingen, zoals elektroden in het brein en medicijnen op basis van je genetisch en neurofysiologische profiel. Toch moeten we uitkijken voor een te nauwe blik. Alsof je zegt dat alleen het rechterbeen van Ruud van Nistelrooij scoort, in plaats van zijn hele lichaam en geest, met jarenlange opvoeding, training en de bruine boterhammen van zijn moeder.

Eén van de toverwoorden van de hedendaagse cognitieve neurowetenschap is neuroplasticiteit, hetgeen inhoudt dat de contacten tussen neuronen veranderen als gevolg van nieuwe ervaringen. Of anders gezegd: de netwerken in onze hersenen blijken sterk veranderbaar. Bekend was al dat de meeste aspecten van ons denken en doen in ons brein zijn verspreid over een groot aantal netwerken. Hoe complexer de vaardigheden, des te meer ze zijn verspreid over het hele brein. Wel zijn sommige gebieden meer betrokken bij bijvoorbeeld taal en andere bij het geheugen. Zo volgt visuele informatie een tamelijk strakke route die goed in kaart is gebracht.

Nu blijkt dat de meest kenmerkende eigenschap van het brein is dat het zich continu aanpast aan veranderingen in de omgeving. Het brein is een zeer adaptief orgaan, dat dag in dag uit reageert op nieuwe input. Het registreert, slaat op, past oude denkpatronen en herinneringen aan, zorgt voor andere reacties en wikt en weegt. Dat brengt allemaal veranderingen op het niveau van neuronen met zich mee. Netwerken leggen nieuwe contacten. Soms voorzichtig, maar bij herhalende stimulatie ontstaan stevige nieuwe connecties. Een mooi boek, een gesprek dat nieuwe inzichten oplevert, oefenen op de piano, allemaal zorgen ze voor nieuwe contacten tussen relevante neuronen.

Het brein waarmee je nu rondloopt is niet hetzelfde brein als waarmee je bent geboren. Door wat je meemaakt en ervaart verandert je brein voortdurend. Dat geldt niet alleen voor de delen die verantwoordelijk zijn voor je geheugen. Je grijze massa is voortdurend in beweging.

Concertviolist

Voorheen dacht men dat deze plasticiteit voorbehouden was aan (jonge) kinderen, maar het wordt steeds duidelijker dat dit – tot een zekere hoogte – ook voor volwassenen geldt. Verwacht alleen niet dat het nog mogelijk is om op dertigjarige leeftijd een carrière te kunnen beginnen als concertviolist als je daarvoor nooit een viool hebt aangeraakt. Maar een goed amateurniveau is met veel uren oefenen nog haalbaar. Als een gezin met jonge kinderen naar het buitenland verhuist, spreken de kinderen na een paar jaar vloeiend de nieuwe taal. De ouders die dagelijks braaf woordjes repeteren en de grammatica proberen te begrijpen, zullen na een paar jaar de taal ook voldoende spreken, maar nooit met het gemak van hun kinderen doen.

Een brein op een stokje

Recent hersenonderzoek en nieuwe manieren om het brein in beeld te brengen hebben gezorgd voor een beter inzicht in de dynamische en adaptieve eigenschappen van het brein. Maar elk voordeel heeft zijn nadeel. Het gevaar is dat de natuurwetenschappelijke, reductionistische benadering van hersenen en gedrag zorgt voor blinde vlekken. We lijken dan niet meer dan een brein op een stokje. Bijna alle experimenten worden uitgevoerd op volwassen mensen die één of ander computertaakje dienen te doen in een steriel lab, terwijl er gegevens over hun brein worden verzameld.

Dat levert een beperkt beeld op. Er is minder aandacht voor de ontwikkeling van het brein in een lichaam dat zich in een sociale omgeving bevindt. Het is alsof je zegt dat het rechterbeen van Ruud van Nistelrooij scoort en niet zijn hele lichaam en persoon met jaren ontwikkeling, training en bruine boterhammen van moeder Van Nistelrooij achter de rug.

In de psychologie is er veel discussie over welke eigenschappen nu zijn aangeboren of aangeleerd: het nature versus nurture-debat. Eigenlijk is het een beetje vreemd dat we het daar nog steeds over hebben. Uit onderzoek is ondertussen namelijk duidelijk gebleken dat bij elke eigenschap – van inparkeren tot agressie – zowel je ervaringen als je genetische blauwdruk een rol spelen.

Complexer en persoonlijker

Het is moeilijk om voorspellingen te doen, maar uitgaande van de huidige ontwikkelingen valt wel iets zinvols te zeggen over de nabije toekomst. De hoeveelheid informatie die geanalyseerd kan worden, neemt nog steeds toe. Snellere computers en een wereldwijde database met gegevens dragen hieraan bij. We kunnen hierdoor complexere vragen stellen. Het wordt mogelijk om uitgebreidere modellen te ontwikkelen en te toetsen om de complexe relaties tussen genen, hersenen en de omgeving beter in kaart brengen.

Dit maakt de ideeën over hersenen ook veel dynamischer. De aandacht voor de levenslange verandering van het brein neemt toe. En zeker ook de rol van de omgeving daarin. Hoe werken hersenen en omgeving samen in het ontwikkelen van bepaalde stoornissen, zoals depressie of verslaving? Wanneer ontwikkelen kinderen bepaalde vaardigheden? Sommige dingen kunnen kinderen nog niet, gewoon omdat bepaalde delen van het brein nog niet rijp zijn.

Met name de prefrontale cortex is nog niet goed ontwikkeld bij jonge kinderen. Deze is onder andere van belang bij strategisch toekomstgericht gedrag. Als iemand een klein kind een snoepje voorhoudt en voorstelt dat als hij dit snoepje nu niet neemt hij er morgen drie krijgt, dan kiezen de meeste kinderen toch voor nu een snoepje. Ze kunnen nog niet overzien dat nu een impuls onderdrukken op de lange termijn meer oplevert. Welke factoren zorgen op welk moment voor optimale ontwikkeling van deze gebieden?

Kinderen – ook pubers – kunnen niet goed de gevolgen van hun daden overzien. Dat is ook één van de redenen waarom we kinderen die een crimineel feit hebben begaan niet op dezelfde manier berechten en straffen als volwassenen.

Mens, dier en cyborg

Veel onderzoek wordt gedaan met behulp van experimenten met dieren. Wetenschappers zijn steeds beter in staat om proefdieren zo aan te passen dat ze de rol van heel specifieke moleculaire systemen in gedrag kunnen onderzoeken. Zo kunnen ze een bepaalde stof of receptor in het brein uitschakelen en zien wat dit voor effecten heeft op gedrag. De grens tussen mens en dier is hierbij aan het vervagen. Er zijn mondiaal al duizenden voorbeelden van dieren met DNA van mensen.

Maar niet alleen de grenzen tussen mens en dier vervagen. Ook hoogwaardige technologie dringt het brein binnen. De cyborg, de uit science fiction bekende kruising tussen een mens en een machine, is niet ver weg meer. In de geneeskunde wordt sinds enige tijd bij meerdere aandoeningen geëxperimenteerd met elektroden in het brein. Bij de ziekte van Parkinson is hier mee de meeste ervaring opgedaan, maar ook voor epilepsie, extreem obsessief compulsief gedrag en depressie ontwikkelt men elektrische behandelmethoden.

Ook in het leger kijkt men geïnteresseerd naar de ontwikkelingen in de hersenwetenschappen. Zij willen graag de ultieme soldaat: onvermoeibaar, geconcentreerd, rustig en met superzintuigen. DARPA, een Amerikaanse organisatie die defensieonderzoek stimuleert en financiert, wil nu bijvoorbeeld graag een superverrekijker ontwikkelen die de soldaat veel eerder attendeert op belangrijke veranderingen in de omgeving. Het meest revolutionaire eraan heeft niets met de verrekijker zelf te maken. Door gebruik te maken van een mobiel EEG-apparaat en nieuwe analyseprogramma’s zou de verrekijker signalen uit het brein kunnen opvangen van potentiële veranderingen in de omgeving, die de soldaat wel heeft waargenomen, maar waar hij zich nog niet bewust van is. Hierop wordt hij dan direct geattendeerd.

De ultieme soldaat is niet alleen onvermoeibaar, geconcentreerd en superscherp, maar zich ook nog eens bewust van zijn onbewustzijn.

Individuele verschillen

Al deze kennis kan er tenslotte voor zorgen dat er meer kennis en aandacht komt voor individuele verschillen. Een brein is net zo uniek als een vingerafdruk. Het meeste hersenonderzoek zoekt echter naar de grote gemene deler en verliest zo het zicht op unieke, persoonlijke kenmerken. In sommige situaties is dat geen probleem. Als we ons afvragen hoe het waarnemen van een auto in het brein wordt verwerkt, dan is zo’n algemene benadering geen probleem. Maar wanneer we ons afvragen waarom het ene antidepressivum bij de ene persoon wel werkt en bij de andere niet, dan zijn individuele verschillen heel belangrijk.

Als er op dit moment iemand bij een psychiater komt met een depressie en deze besluit met een antidepressivum te behandelen, dan is er een kans van 60 procent dat dit middel aanslaat. De bijwerkingen van zo’n antidepressivum zijn meteen merkbaar, maar de psychologische effecten kunnen tot zes weken op zich laten wachten. Werkt het niet en zijn de arts en de patiënt inmiddels zo’n zes weken verder, dan dient er een ander middel geprobeerd te worden met dezelfde problemen. Met meer kennis van iemands genetische en neurofysiologische profiel, zou in de toekomst gerichter behandeld kunnen worden. Sommige mensen zouden bijvoorbeeld heel veel baat kunnen hebben bij de moderne generatie antidepressiva, zoals Prozac, terwijl anderen daarmee juist een verhoogd risico op suïcide ontwikkelen.

Er gaat geen week voorbij of we ontdekken wel weer iets nieuws over ‘het brein’. Het is alleen jammer, dan ‘het brein’ niet bestaat. Omdat de hersenen gevormd worden door genen, hormonen en ervaringen, is het een volstrekt uniek orgaan. Hersenonderzoek richt zich daarom – noodgedwongen – vooral op gemiddelden. Maar dat hoeft niet altijd iets te zeggen over een individueel brein. En dat is een probleem, als je iets aan dat brein wilt genezen, bijvoorbeeld met antidepressiva.

De hersenwetenschappen ontwikkelen zich in een razend tempo. Ideeën over onszelf die we al jaren hadden worden overboord gegooid, terwijl andere juist bevestigd worden. Toekomstige revoluties in de hersenwetenschappen zullen diepgaande effecten kunnen hebben op mensbeeld en samenleving. Nieuwe technologieën en therapieën kunnen de manier waarop we – gezond en ziek – met elkaar omgaan veranderen. Maar naast nieuwe toepassingen kunnen ze ook een diepgaande invloed hebben op hoe we onszelf als mens beschouwen. Wat bepaalt wie we zijn? Het brein is niet de enige plaats waar we moeten zoeken voor een antwoord op deze vraag, maar is wel een essentiële schakel.

Noot: dit artikel werd eerder gepubliceerd op Kennislink

Even voorstellen:

Max van der Linden heeft  psychologie,  wetenschaps- en technologiedynamica aan de Universiteit van Amsterdam gestudeerd. Vanaf 1998 doceert hij psychologie en psychobiologie aan diverse universitaire instituten. De tijd die hij nog overhoud naast het geven van onderwijs en het zorgen voor zijn dochter, besteedt hij aan schrijven. Het meeste plezier heeft hij beleefd aan het schrijven van zijn twee boeken. Begin 2006 verscheen een introductie in de cognitieve neurowetenschap: Hersenen en gedrag, evolutie, biologie en psychologie. Voorjaar 2009 is zijn eerste kinderboek verschenen: Een avontuurlijke reis door je hoofd, zo werken je hersenen.

Op dit moment (2010) schrijft hij een proefschrift over de geschiedenis van diepe hersenstimulatie bij psychiatrische aandoeningen.

www.maxvanderlinden.com

Artikel van auteur:
De toekomst van het brein
De ontdekking van het brein

Boeken van auteur:

Hersenen en gedrag

Hoe werkt ons brein en hoe stuurt ons brein gedrag aan? In Hersenen en gedrag wordt een helder overzicht gegeven van de huidige stand van zaken in het onderzoek naar dit onderwerp. Ook uniek is dat de vraag aan de orde komt waarom ons brein zich zo heeft ontwikkeld. Er is daarom veel aandacht voor de evolutionaire achtergrond van de diverse functies van de hersenen. Het boek begint met een beknopte geschiedenis van de cognitieve neurowetenschap. Vervolgens worden de principes van de evolutionair…

Een avontuurlijke reis door je hoofd
Max van der Linden
Een avontuurlijke reis door je hoofd

Bo’s moeder ligt al drie jaar in coma. Het lijkt alsof zijn moeder slaapt, maar Bo weet heus wel dat ze niet zomaar ineens wakker wordt. Hij begrijpt er dan ook niks van dat hij om de dag naar het ziekenhuis moet om zijn moeder te vertellen over school en zijn vriendjes, want ze zegt toch nooit iets terug. Als Bo op een dag uit verveling wat door het ziekenhuis gaat wandelen, belandt hij op een geheime afdeling. Daar ontmoet hij dr. Gnostis, die alles weet over de werking van de hersenen en bezig…

1

ADHD bij volwassenen

Enige tijd geleden werd ik benaderd door een volwassen man met ADHD met de vraag of ik hem wilde begeleiden. Hij was gediagnostiseerd als ADHD-er door zijn behandelend therapeut. Diens behandeling was gericht op het zo goed mogelijk leven met de symptomen.  Hoewel er ruimschoots gekwalificeerde specialistische thera peuten zijn op het vlak van ADHD, voelde ik me zeer zeker niet geremd met deze man aan de slag te gaan. Laten we hem voor dit artikel Koen noemen. Koen kwam met een vraagstuk omdat hij zich vaak surrealistisch voelde, alsof hij niet in zijn lichaam zat en daar wilde hij wat aan (laten?) doen.

In dit artikel wil ik u meenemen in mijn bevindingen rondom NLP & ADHD waarbij ik hoop de dialoog te openen rondom het vraagstuk of ADHD wel zo onveranderbaar is als vaak gesteld wordt.

ADHD is een aandachtsstoornis waarbij op basis van DSM-IV1 de volgende criteria van belang zijn:

  • Onoplettendheid
  • Hyperactiviteit
  • Impulsiviteit

Als aanvullende vereisten geldt dat deze symptomen:

  • Vaker voorkomen dan bij leeftijdgenoten
  • Voor het zevende levensjaar zijn begonnen
  • De leerprestaties, het werk en het sociale contact met anderen beïnvloeden
  • Niet het gevolg zijn van een andere stoornis

Overigens zijn deze criteria ontwikkeld voor en getoetst aan kinderen. ADHD bij volwassenen is pas recent erkend, men dacht vroeger dat het na de kindertijd over zou gaan. Dit blijkt niet het geval, hoewel de symptomen wel kunnen veranderen. Naar schatting 60% van de kinderen blijft klachten houden tot in de volwassenheid. Uit onderzoek blijkt dat bij mensen met ADHD bepaalde delen van de hersenen onvoldoende glucose ontvangen en daardoor niet goed werken. Dit tekort aan glucose zou samenhangen samen met het onvoldoende aanwezig zijn van de neurotransmitters Dopamine (DA) en Norepinephrine (NE). Dopamine zou hersenstructuren activeren die verantwoordelijk zijn voor beloning of versterking van sociaal geaccepteerd gedrag, en die de lichamelijke activiteit reguleren. Norepinephrine werkt diffuser in de hersenen en zou het gevoel van ‘arousal’, het vermogen selectief aandacht te schenken en het gevoel van oriëntatie reguleren 2.

Altijd, altijd ben ik elders, altijd verlangen in mijn kop. Op zolder wil steeds naar kelders, en in kelders juist weer hogerop ~ Youp van het Hek

De reguliere wetenschap ziet ADHD als een neurobiologische stoornis en medicijnen zoals bijvoorbeeld Ritalin beïnvloeden de hoeveelheid en werking van deze neurotransmitters. De oplossing die gekozen wordt, is dus vooral één van medicatie, gecombineerd met gedragstherapie. Dit laatste om op gedragsniveau de patiënt te leren omgaan met de stoornis. Eventuele aanvullende psychotherapie heeft dan vooral te maken met andere emotionele problemen die als rechtstreeks gevolg van de ADHD dan wel als indirect gevolg namelijk naar aanleiding van de sociale reacties ontstaan. Te denken valt aan: niet geaccepteerd voelen, relatieproblemen, depressie. In vaktermen wordt benoemd dat er vaak sprake is van comorbiditeit, dat wil zeggen het samengaan van ADHD met andere psychische stoornissen zoals angst of depressie..

Is ADHD een stoornis?

Tot zover heb ik mij gehouden aan de gebruikelijke terminologie die van stoornis spreekt, patiënten kent en therapie noodzakelijk acht. Als coach/ therapeut met NLP en systemisch werk als achtergrond, heb ik mezelf de uitdaging gesteld om ADHD vanuit een ander perspectief te benaderen. Om mijn ideeën te staven aan de praktijk heb ik een aantal mensen die gediagnosticeerd zijn als ADHD-er uitgenodigd om met mij te werken. Graag neem ik u mee in de wereld van mijn ideeën en bevindingen. In de loop van dit artikel zal mogelijk opvallen dat waar ADHD staat misschien tal van lichamelijke en geestelijke ‘ziektes’ gelezen zouden kunnen worden. Per slot van rekening is het geen nieuwe zienswijze om welke ziekte dan ook te beschouwen als een symptoom van onbalans in lichaam en geest 3.

Ik heb mij beperkt tot ADHD omwille van de specificiteit en omdat anderen al veel beter algemene beschouwingen over gezondheid hebben geschreven, denk aan Deepak Chopra’s Quantumgenezing.

Hoe kom je aan ADHD?

Het lijkt gevaarlijk de vraag te stellen: “hoe komt iemand aan ADHD?”. Vrijwel alle literatuur beschrijft ADHD als een gegeven waar nog geen sluitend bewijs van een eenduidige oorzaak voor te vinden is. In elk geval lijkt het vooral iets dat iemand nu eenmaal heeft, en mee heeft te leren leven. Laat ik een andere meer neutrale vraag stellen: hoe worden mensen verkouden? Logisch zou je zeggen: door het verkoudheidsvirus! In een tijd dat ‘iedereen’ ziek is en het dus ‘heerst’ willen we ons nog wel eens neerleggen bij het onvermijdelijke van het ziek worden. Uit onderzoek blijkt echter dat als een verkoudheidsvirus rechtstreeks op de slijmvliezen wordt aangebracht, slechts zo’n 12% van de proefpersonen daadwerkelijk verkouden werd.

Dus: het virus is niet de hoofdoorzaak, hooguit wat juristen een ‘conditio sine qua non’ noemen: een factor zonder welke het resultaat niet zou zijn opgetreden. En wat maakt dat persoon A wel en persoon B niet verkouden wordt? Conditie? humeur? Wat hij vanochtend gegeten heeft? Wanneer hij het laatst seks heeft gehad? En is het misschien niet nog veel interessanter uit te zoeken hoe het komt hoe sommige mensen het presteren werkelijk elke griepgolf fluitend te doorstaan? Wie het weet mag het zeggen. Virologen zullen u dankbaar zijn!

Ooit merkte Bandler op hoe bijzonder hij het vond dat in de geestelijke gezondheidszorg artsen/ therapeuten op zoek gaan hoe het komt dat iemand schizofreen wordt. Veel interessanter lijkt het hem om uit te vinden hoe mensen NIET schizofreen worden 4.

ADHD wordt gezien als een gevolg van een biochemische stoornis. En hoe zou het er uitzien als we de hypothese omdraaien en veronderstellen dat de biochemische processen het gevolg zijn van ADHD? Laten we eens veronderstellen dat iemands wijze van organiseren van gedachten zodanig in elkaar zit dat dit een bepaald effect heeft op het (niet) aanmaken van DA en NE. Vreemde gedachte? En kan het dan wel zo zijn dat als we gestrest zijn het hormoon cortisol aanmaken dat bijvoorbeeld ook weer invloed heeft op spijsvertering, slaap en andere lichamelijke processen. Sommige mensen krijgen last van hun maag van stress, anderen van hun darmen en weer anderen krijgen er koppijn van. En andersom: iemand die flink gesport heeft kan daardoor endorfine aangemaakt hebben en zich daardoor heerlijk high voelen. Kortom dat er een verband is tussen emoties en het ontstaan van transportstoffen accepteren we in het algemeen wel. En misschien gaat die werking veel en veel verder dan algemeen gedacht wordt.

ADHD anders bekeken

Met deze wetenschap begon bij mij de gedachte te vormen dat ook zoiets als ADHD toch te benaderen moet zijn vanuit de structuren zoals we die kennen vanuit onder meer de NLP. De gedachte dat ADHD van tijdelijke aard kan zijn, geeft in elk geval voedingsbodem voor positieve verandering. Dit uitgangspunt heb ik ooit eens gelezen in een boek van Henriette Mol die vanuit haar werk met kinderen schreef:

“Wanneer van een kind gezegd wordt “Hij is een échte autist” zal dat kind weinig uitgedaagd worden gedragsalternatieven te ontwikkelen. Zo’n diagnose doodt praktisch ieder veranderingsalternatief van zijn begeleiders. Ideeën dat autisme aangeboren is (..) leiden eerder tot een berustende houding dan tot verandering. De gedachte ‘het moet kunnen’ heeft veel ontwikkelingen in gang gezet. Ideeën van vernieuwers worden soms voor gek versleten, maar als Leonardo da Vinci niet zo eigenwijs en fantasierijk was geweest, vlogen wij niet zo gemakkelijk de hele wereld rond.” 5

Dus ben ik van alles gaan lezen en met collega’s gaan discussiëren over de mogelijkheden en onmogelijkheden rondom ADHD en vooral: met een aantal mensen met ADHD aan de slag gegaan. Wat me opviel bij het werken met cliënten (de meest werkbare term voor een artikel hoewel ik mensen in de coaching doorgaans niet zo noem) is dat de meesten van hen al enorm veel ‘tikken op de neus’ had gekregen. Meestal was het daarom eerst zaak gebleken om de spreekwoordelijke rugzak wat te legen. Wie net als ik ervaring heeft met het begeleiden vanuit NLPprincipes weet ook dat het mogelijk is om met hele elementaire oefeningen en simpele veranderingen heel veel impact te creëren. De eerste afspraken besteed ik daarom meestal aan basale zaken rondom het stabiliseren van de cliënt.

Gedeeltelijk door bewustwording van eigen (lichamelijke) reacties en door interne (!) hulpbronnen te activeren. Verder merkte ik ook dat het soms nodig was om een beetje te ‘ont-therapeutiseren’. Hoeveel mensen hadden zichzelf tot hun eigen onderzoeksobject gemaakt! Daardoor kwamen symptomen meer en meer centraal te staan, met minder ruimte voor uitwegen.

Een belangrijke hulp was ook datgene dat ik geleerd heb vanuit het traumawerk van onder andere Peter Levine. Vrijwel iedereen met wie ik gewerkt heb, had in de vroege jeugd sterk traumatische gebeurtenissen meegemaakt. En de vraag die onder andere daardoor regelmatig bij me opkwam was:  wat is ADHD en wat is bijvoorbeeld overmatig dissociëren als overlevingsstrategie bij trauma (of noem het significant emotionele gebeurtenis)?

Pas nadat de cliënt een bepaalde mate van stabiliteit had bereikt, ben ik mensen gaan begeleiden bij het werken met submodaliteiten en tijdlijn. Time Line Therapy draait om bewustworden van verleden / heden / toekomst en structuur. Niet onbelangrijk, als chaos, plannen en impulsiviteit items zijn!

In alle gevallen zag ik de persoon per keer groeien en vooruitlopend:  een groot gedeelte van de problemen zal niet het gevolg zijn van ADHD. Misschien kunnen we de term secundary loss hier invoeren als tegenhanger van de secundary gain (ziektewinst). Onder secondary loss zou ik dan verstaan: wat heeft iemand allemaal verloren door een bepaalde klacht te hebben? En soms is de schade na twintig jaar heel groot. Ik weet nog wel van mezelf dat mijn eerste NLP-training een enorme eye-opener was. Ook ik had al een jaar of twintig rondgelopen met het opbouwen van secundair verlies gebaseerd op een aantal etiketjes uit mijn jeugdjaren. Hele elementaire zaken in communicatie zoals ‘hoe leg je contact’ (rapport), ‘hoe is dit voor de ander’ (2e positie), mijn metaprogramma’s (‘goh, ik ben dus introvert!’) maakten dat ik mezelf een stuk beter begreep. Terzijde: dit was ook aangenaam voor mijn omgeving.

ADHD en (gebrek aan) structuur NLP gaat over structuur, niet over inhoud. ADHD is enerzijds inhoudelijk omdat het een diagnose is. Aan de andere kant is het 100% een structuurvraag namelijk HOE verwerkt iemand zodanig de informatie dat hij het gedrag vertoond van een ADHD-er. En HOE wijkt dat af van iemand die wel de rust en het overzicht ervaart waardoor hij bij-voorbeeld dingen kan afmaken? Ik vermoed overigens dat iedereen bij tijd en wijle zichzelf wel herkend in de criteria voor ADHD. Alleen dat al geeft aan dat het dus een toestand is die voor sommige mensen kan komen en (belangrijker!) weer kan gaan. Het verschil waarmee je jezelf officieel ADHD-er mag noemen wordt volgens de DSM-IV indeling vooral bepaald door de mate waarin je er zelf of je omgeving last van hebt.

Doel van dit artikel is om een opzet te presenteren voor factoren die mee zouden kunnen bepalen aan het wel of niet opbouwen van ADHD. Iemand heeft ‘officieel’ ADHD als de kenmerken al voor het zevende levensjaar zijn ontstaan.

De parallel die ik trok met de neusverkoudheid is dat er niet één soort gebeurtenis is die tot een bepaald gevolg (ziek worden) leidt maar dat verschillende mensen op verschillende manieren tot hetzelfde resultaat komen. Graven in het verleden op zoek naar één gemeenschappelijke noemer zou daarin dan niet zinvol zijn. Wat me wel zinvol lijkt is kijken wat de gemeenschappelijke structuren zouden kunnen zijn en waar die gewijzigd kunnen worden. De hypothese die ik, en ik vermoed vele anderen, in mijn werk hanteer is dat minimaal een heel groot deel van de ADHDsymptomen te verminderen is.

Eén van de uitgangspunten daarbij is dat bij ADHD centraal staat dat er meer informatie bewerkt wordt dan iemand prettig vindt om goed mee te functioneren. Wat maakt dat iemand de filters zodanig ingesteld heeft dat er te weinig weggelaten, gegeneraliseerd en vervormd wordt? (vergelijk ook met HSP, iets wat veel ADHD-mensen ook bij zichzelf herkennen). Heeft de cliënt dit niet geleerd om cognitieve redenen (zoals sommige mensen de tafel van 9 nu eenmaal makkelijker in hun hoofd krijgen dan anderen) of om emotionele redenen? Binnen NLP vooronderstellen we dat iedereen alle bronnen in zich heeft om succesvol te zijn. Laten we er dus voor het gemak vanuit gaan dat elke ADHD-er kan leren om ‘beter’ te filteren. Wat zouden we daarvoor moeten doen?

1.     Dissociatie/ trauma

Vrijwel elke cliënt bleek in hoge mate gedissocieerd te functioneren. Dat wil zeggen niet met de aandacht in het hier en nu. Vanuit de ideeën van Peter Levine bleek werken met body awareness al een enorme verbetering te geven en een toename van de ervaren rust. Werkelijk diepgaand traumawerk bleek daar nog niet eens voor nodig al vermoed ik dat dit veel symptomen kan doen verminderen.

Anders gezegd: als het systeem niet meer in een permanente vecht-vlucht respons hoeft te zitten hoeft het ook niet meer alle informatie te beoordelen alsof het van levensbelang is. Er mogen je dingen ontgaan, je mag ontspannen!

2.     1e/2e/3e positie

Voortbouwend op het vorige merkte ik een sterk ontwikkelde voorkeur voor 2e positie. Een besef hoe informatie op anderen overkomt kan heel functioneel zijn en als het je voorkeur wordt, is het hard werken om informatie altijd minstens twee keer af te wegen.

3.     Time Line Therapy

In het werken met Time Line Therapy viel op dat de meeste cliënten een tijdlijn hebben die bijna te vergelijken is met een kluwen wol. Kortom op onbewust niveau wordt het concept tijd niet op een overzichtelijke manier opgeslagen, wat in mijn ogen niet verwonderlijk maakt dat plannen een lastige zaak is.

4.     Doelen voelen

Vrijwel elke cliënt omschreef als belangrijkste wens ‘dat het rustig wordt in mijn hoofd’. Op mijn vraag ‘hoe zou het zijn als het rustig in je hoofd is?” kon vrijwel niemand eenvoudig antwoord geven. Zoals Anthony Robbins adviseerde: wil je leven als een miljonair doe dan alsof je het al bent! (kijk uit met dit advies), ben ik mensen meer gaan associëren met hun doel. Het associëren met het gevoel van rust is een belangrijk onderdeel van de behandeling geweest. Of vanuit de NLP: de geest kent geen verschil tussen fantasie en werkelijkheid dus doe dan maar eerst alsof je je rustig voelt. Het was mooi om te zien hoe elke cliënt op zich aangenaam verwonderd was te merken dat hij/zij zich zo rustig kon voelen.

5.     Hulpbronnen

Kennelijk is het nodig om bij wijze van spreke de vaart er uit te halen zodat iemand niet meer alles op hoeft te nemen. Voorbeelden om dat te versterken is om met hulpbronnen te werken (eventueel gecombineerd met een familie-opstelling), een visual squash te doen met rust/onrust of de beperkende overtuigingen die de basis vormen voor het aldoor maar doorgaan wegnemen. In deze context werden bijvoorbeeld als beperkende overtuigingen genoemd: als ik niet bezig ben dan doe ik nooit meer wat, als ik niet nadenk dat blijft er niets meer over, ik mag geen fouten maken, ik moet alle opties openhouden want stel dat ik de verkeerde keuze maak.

6.     Familie dynamiek

Een gemeenschappelijke factor in het perspectief van familieopstellingen heb ik nog niet gevonden. Mogelijk dat ook hier iets vergelijkbaars speelt. Zoals Hellinger een verband legt tussen autisme en dood, zou hier iets vergelijkbaars kunnen spelen. In elk geval is een centraal thema elke keer weer het niet in het hier en nu kunnen zijn. Wie ruime ervaring heeft in dit opzicht nodig ik uit om de kennis met andere geïnteresseerden te delen.

Wetenschappelijk?

Om een erkend wetenschappelijk onderzoek te doen naar de mogelijke positieve invloeden op ADHD zou ik me kunnen voorstellen met minstens 50 mensen te gaan werken. Deze mensen allemaal dezelfde behandeling te laten ondergaan, ze bijvoorbeeld allemaal een MBTItest te laten doen, ze allen hun eigen tijdlijn te laten uittekenen, ze allemaal hun overtuigingen uit te vragen etc. Behalve organisatorisch bewerkelijk, is dit inhoudelijk al niet mogelijk. Immers: het is niet mogelijk om níet te veranderen, laat staan iedereen dezelfde prikkel tot verandering te geven. Enkel door het onderzoek ontstaat er bijvoorbeeld al verandering, alleen al het bewust worden van het feit dat er een tijdlijn bestaat is voor sommige mensen een aardverschuiving in mentaal opzicht gebleken. Overigens zou deze stelling voor erkend onderzoek met bijvoorbeeld medicatie dezelfde kritiek mogen ontvangen. Welk effect heeft het medicijn en welke andere factoren zijn beïnvloed door het verstrekken van het medicijn? Wat placebo genoemd wordt ligt misschien nog wel dichter bij het begrip synchroniciteit dan je op het eerste oog zou denken!

Conclusie : Als je denkt dat je het kan

In NLP termen zouden we stellen dat iemand met ADHD zijn filters erg ruim heeft afgesteld. Er komt meer informatie binnen dan mogelijk is om te verwerken op zodanige wijze dat iemand zich daar prettig bij voelt Er wordt onvoldoende gegeneraliseerd en weggelaten. Als je op deze wijze naar ADHD kijkt, ontstaan er mogelijkheden tot aanpassing. Vanuit de traditionele benadering wordt vooral op niveau van omgeving en gedrag gewerkt (timers zetten, agenda-beheer etc.) omdat ‘er niets aan te doen is’.

Als je kijkt naar niveau van overtuigingen, identiteit en doel blijkt er nog heel veel winst te halen. Daarbij zal ieder inhoudelijk een andere verhaal hebben ‘hoe het zo gekomen is’. En in termen van structuur kunnen we veel doen met bekende interventies zoals hulpbronnen activeren, beperkende overtuigingen opruimen, associëren met doelen etc. Met Koen heb ik een ruim aantal keren gewerkt aan zaken als tijdlijn, associëren/ dissociëren en ik heb een aantal opstellingen met hulpbronnen gedaan. We hebben nog zeker wat werk te doen, en zoals elke cliënt bepaalt ook hij zelf hoever hij daarin wil gaan. En niet alleen voor hem geldt: als je denkt dat ADHD niet over gaat heb je gelijk, als je denkt dat het wel overgaat heb je ook gelijk!

Noot

1. DSM-IV staat voor Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders Fourth Edition. Hierin staat een classificatie van diagnostische criteria voor de meeste mentale (=psychiatrische) ziekten en gebreken d.m.v. een omschrijving van alle waarneembare (ziekte-)symptomen. Elke ziekte krijgt een nummer en ADHD kreeg 314.xx.  De “xx” staat voor de verschillende vormen:  00 overwegend onoplettend 01 overwegend hyperactief-impulsief en 1 gecombineerd type. De DSM-IV “diagnose” is inmiddels een van de belangrijkste criteria geworden, die in de Nederlandse geestelijke gezondheidszorg wordt gebruikt.
2. bron: Wikipedia
3. De constatering dat ziekte een uiting is van een onbalans in welke vorm dan ook maakt, zo heb ik gemerkt, mensen nogal eens boos. Ze stellen dit gelijk met dat het dan ‘je eigen schuld’ is en dat je er als met een toverstaf iets aan kan doen. Dat is niet wat ik, en velen met mij, mee willen uitdrukken.
4. Hoe haal je wat in je hoofd, p. 22
5. bron: NlsPel Spelenderwijs NLP-en met kinderen. Drs. Henriette Mol

Even voorstellen: Cathelijne Wildervanck

Cathelijne Wildervanck heeft na haar studie fiscaal en civiel recht de ommezwaai gemaakt naar meer mens-gerichte benaderingen. Als trainer en coach is zij werkzaam bij De eerste verdieping, organisatie voor training coaching en advies in Delft.

Meer info: www.1e-verdieping.nl, www.adhd-zh.nl, www.hoehaaljehetuitjehoofd.nl

boek van auteur:

adhd_hoe_haal_je_het_ut_je_hoofd
Veel mensen denken bij ADHD aan stuiterende kinderen. Maar er zijn ook veel volwassenen die de diagnose ADHD krijgen. Soms geeft de diagnose opluchting, maar vaak ook staat uw wereld op zijn kop. U hoort wat u allemaal niet kunt en dat u veel rust en structuur nodig zult hebben. Dit boek gaat uit van een andere gedachte, namelijk dat u met ADHD niet voor de rest van uw leven veroordeeld bent tot medicatie en wekelijkse coaching. Het biedt een verkenning van wat er mogelijk is wanneer u anders naar ADHD kijkt.
Meer info…
0

Cathelijne Wildervanck

Cathelijne Wildervanck heeft na haar studie fiscaal en civiel recht de ommezwaai gemaakt naar meer mens-gerichte benaderingen. Als trainer en coach is zij werkzaam bij De eerste verdieping, organisatie voor training coaching en advies in Delft.

Meer info: www.1e-verdieping.nl, www.adhd-zh.nl, www.hoehaaljehetuitjehoofd.nl

artikel van auteur: ADHD bij volwassenen

 boek van auteur:

adhd_hoe_haal_je_het_ut_je_hoofd
Veel mensen denken bij ADHD aan stuiterende kinderen. Maar er zijn ook veel volwassenen die de diagnose ADHD krijgen. Soms geeft de diagnose opluchting, maar vaak ook staat uw wereld op zijn kop. U hoort wat u allemaal niet kunt en dat u veel rust en structuur nodig zult hebben. Dit boek gaat uit van een andere gedachte, namelijk dat u met ADHD niet voor de rest van uw leven veroordeeld bent tot medicatie en wekelijkse coaching. Het biedt een verkenning van wat er mogelijk is wanneer u anders naar ADHD kijkt.
Meer info…
0

Wichert van Engelen

Mr. Drs.Wichert van Engelen (1957) is een expert op het gebied van innovatie. Hij heeft ervaring binnen het bedrijfsleven en als zelfstandig adviseur, en staat bekend als iemand die non-conventionele oplossingen bedenkt en implementeert. Hij inspireert organisaties, adviseert over innovatieprocessen en vervult ad interim managementtaken. Verder is hij lid van de Raad van Advies bij de innovatietak van De Baak: BaakBlue.

E: Wichert van Engelen
S: www.hetlampjelinksonder.nl

Artikel van auteur:
Meer creativiteit

Boeken van auteur:

brainstormen_met_resultaat
Brainstormen is met afstand de meest gebruikte techniek om nieuwe
ideeën te genereren en creativiteit binnen een organisatie los te
krijgen. Dit boek tilt het instrument naar een hoger plan:
brainstormen wordt onderdeel van een vernieuwingsproces. Het
onderwerp maakt niet uit: nieuwe producten en diensten,
verbeteringen van een proces, vinden van nieuwe (wetenschappelijke)
methodes, marketingconcepten, klantbenadering, oplossen van een
specifiek probleem of een algemene verkenning. In elk van deze
gevallen is een brainstorm een zeer geschikt middel om tot nieuwe
ideeën en inzichten te komen.
blauw_bloed_-_opkomst_en_ondergang_van_de_postbank
De opheffing van de merknaam Postbank begin 2009 leidde tot verhitte
gemoederen. In ‘Blauw bloed’ beschrijft Wichert van Engelen op basis
van zijn jarenlange werkervaring bij de Postbank de op- en ondergang
van dit instituut. Aan de hand van anekdotes, inside information en
persoonlijke observaties schetst hij op spannende en meeslepende
wijze de geschiedenis, bedrijfsvoering en uiteindelijke teloorgang
van de bank.
ideen_genoeg
Stop met vergaderen over het wel of niet implementeren van
innovatieve ideeën: ga aan de slag! De auteurs van ‘Ideeën genoeg’
menen dat innovatie vooral een kwestie is van doen. In acht
hoofdstukken beschrijven zij evenzoveel ijzeren regels van succesvol
innoveren. Elk hoofdstuk bevat voorbeelden, interviews, anekdotes en
kijkjes in de keuken. Niet alleen succesvolle verhalen worden
beschreven; ook mislukkingen en blunders komen aan bod. Een luchtig
boek dat concrete actieplannen en maatregelen bevat en inspiratie
biedt om direct aan de slag te gaan. Recensie…
0

Meer creativiteit

Steeds vaker wordt verwacht dat u creatief bent. Niet dat iedereen nu gelijk de gehele organisatie opnieuw moet inrichten, maar een wat meer creatieve benadering van problemen en kansen wordt gewaardeerd. (Disclaimer: Ondanks deze openlijke beleden wens, bestaan er honderden manieren om elk nieuw idee binnen een organisatie te vermoorden, maar dat is een heel ander artikel.)

Stop met denken

De meest gewaardeerde eigenschap binnen elke organisatie is goed kunnen nadenken. Rationeel en logisch. Stap voor stap. Met heldere conclusies die door iedereen gevolgd kunnen worden.

Toch laten we ons graag verrassen door kunst, door een goed boek, een spannende film of het optreden van musicus of cabaretier. Iedereen benijdt wel eens de kunstenaar. ‘Hoe verzint-ie het? Was ik maar zo creatief.’ Dit geldt niet binnen de organisatie. Want teveel creativiteit kan de organisatie niet mee omgaan. ‘Wat . . .  als iedereen maar wat deed?’

De gemakkelijkste  stap naar iets meer creativiteit, is eens een keertje wat minder rationeel, logisch, en volgens de vaste patronen na te denken. Het helpt al als de basisvraag bij jezelf ‘waarom-niet’ wordt in plaats van het gebruikelijke ‘waarom’. Niet om vervolgens op zoek te gaan naar alle tegenwerpingen van een idee of inval, maar om de standaard tegenwerpingen (te duur, te moeilijk) ter discussie te stellen.

Doe iets

Creativiteit betekent ook stoppen met van alles vooraf te willen overdenken. Om een schilderij te maken moet je op een gegeven moment ophouden met denken en  moet je een kwast pakken en de eerste streek op papier zetten. Om een boek te schrijven volstaat het niet om na te denken over de inhoudsopgave, het plot, de boodschap. Op een gegeven moment moet je achter een toetsenbord gaan zitten en tikken.

Om een verandering binnen de organisatie te realiseren, moet je op een gegeven moment ophouden met vergaderen, het schrijven van onderzoeksrapporten, het maken van businesscases. Je komt niet verder als er niet ergens wordt gezegd: ‘Oké, we gaan het doen.’

Persoonlijke creativiteit betekent in hoge mate stoppen. Stoppen met: Zal ik zus, of zal ik zo? Wat vindt mijn baas hiervan? Is er wel geld beschikbaar? Mag dit wel? Kan ik dit wel? Vindt men dit wel leuk, interessant, koopwaardig?

Ga verder. De bezwaren ken je wel, ga op zoek naar de mogelijkheden.

Intuïtie

Wellicht het gevaarlijkste onderwerp in een serieuze organisatie: intuïtie. Moeilijk vast te pinnen, niet in ‘harde’ meetgegevens te vatten, moeilijk te sturen, moeilijk te ontzenuwen. In een bedrijfsmatige omgeving houdt men niet van intuïtie.

Maar toch speelt het een belangrijke rol. Alle beslissingen over toekomstige zaken, over aan te brengen veranderingen, worden weliswaar gebaseerd op cijfers, verwachtingen en scenario’s, maar uiteindelijk wordt de knoop doorgehakt omdat één van de voorstellen het beste ‘aanvoelt’. Het probleem van ontwikkelingen in de toekomst is immers dat het altijd verwachtingen zijn.

We weten van de toekomst niets zeker: niet hoe de klanten zullen gaan reageren. Zelfs niet na klantonderzoek. We weten niet hoe de kosten zich zullen ontwikkelen. Zelfs als we heel voorzichtig budgetteren en ervan uitgaan dat de uiteindelijke kosten twee keer zo hoog zullen worden als we vooraf denken, blijkt vaak dat de kosten toch nog onverwachts hoger uitvallen. Ook de prijs die de klanten in de toekomst willen betalen, is onzeker. Misschien is het een hit en betalen de klanten grif de hoofdprijs. Maar net zo goed komt  Google met dezelfde dienst, maar dan gratis.

Malcolm Gladwell heeft het boek Blink geschreven over beslissingen die je in een oogwenk neemt, zonder dat je precies weet waarom je nu net die beslissing neemt. Bijvoorbeeld de beslissing of je iemand aardig vindt of niet, meestal genomen in een fractie van een seconde op het moment dat je elkaar voor het eerst ziet. Of de beslissingen in gezelschapspelletjes: je valt aan, verdedigt, koopt huizen of verhandelt graan. In een fractie van een seconde beslis je, zonder echt te weten waarom je voor deze specifieke volgende stap kiest.

Je weet het, zonder dat je weet waarom je het weet. Dit geldt ook voor de beslissingen over toekomstige producten of diensten, wijzigingen in het productieproces, organisatieveranderingen of personele wijzigingen. Al deze beslissingen worden onderbouwd met stapels gegevens in even grote stapels papier. Maar uiteindelijk moet er op basis van de gegevens een beslissing worden genomen. En in het grootste deel van de gevallen kan de beslisser niet goed aangeven waarom hij nu eigenlijk voor A of B heeft gekozen.

Om je eigen creativiteit te verhogen hoef je waarschijnlijk niet eens vaker beslissingen te nemen op basis van je intuïtie. Het volstaat om je er van bewust te zijn dat je de hele dag door beslissingen neemt zonder dat je weet waarom je deze beslissing neemt. Geef jezelf deze ruimte.

Ga dan uit van het ‘goede gevoel’ en niet van alle logische argumenten die tegen het idee kunnen worden ingebracht.

Bron: Brainstormen met resultaat (en het licht gaat aan), Financial Times / Prentice Hall, Amsterdam, 2010

Even voorstellen: Wichert van Engelen

Mr. Drs.Wichert van Engelen (1957) is een expert op het gebied van innovatie. Hij heeft ervaring binnen het bedrijfsleven en als zelfstandig adviseur, en staat bekend als iemand die non-conventionele oplossingen bedenkt en implementeert. Hij inspireert organisaties, adviseert over innovatieprocessen en vervult ad interim managementtaken. Verder is hij lid van de Raad van Advies bij de innovatietak van De Baak: BaakBlue. 

E: Wichert van Engelen
S: www.hetlampjelinksonder.nl

Boeken van auteur:

brainstormen_met_resultaat
Brainstormen is met afstand de meest gebruikte techniek om nieuwe
ideeën te genereren en creativiteit binnen een organisatie los te
krijgen. Dit boek tilt het instrument naar een hoger plan:
brainstormen wordt onderdeel van een vernieuwingsproces. Het
onderwerp maakt niet uit: nieuwe producten en diensten,
verbeteringen van een proces, vinden van nieuwe (wetenschappelijke)
methodes, marketingconcepten, klantbenadering, oplossen van een
specifiek probleem of een algemene verkenning. In elk van deze
gevallen is een brainstorm een zeer geschikt middel om tot nieuwe
ideeën en inzichten te komen.

Meer info…

blauw_bloed_-_opkomst_en_ondergang_van_de_postbank
De opheffing van de merknaam Postbank begin 2009 leidde tot verhitte
gemoederen. In ‘Blauw bloed’ beschrijft Wichert van Engelen op basis
van zijn jarenlange werkervaring bij de Postbank de op- en ondergang
van dit instituut. Aan de hand van anekdotes, inside information en
persoonlijke observaties schetst hij op spannende en meeslepende
wijze de geschiedenis, bedrijfsvoering en uiteindelijke teloorgang
van de bank.

Meer info…

ideen_genoeg
Stop met vergaderen over het wel of niet implementeren van
innovatieve ideeën: ga aan de slag! De auteurs van ‘Ideeën genoeg’
menen dat innovatie vooral een kwestie is van doen. In acht
hoofdstukken beschrijven zij evenzoveel ijzeren regels van succesvol
innoveren. Elk hoofdstuk bevat voorbeelden, interviews, anekdotes en
kijkjes in de keuken. Niet alleen succesvolle verhalen worden
beschreven; ook mislukkingen en blunders komen aan bod. Een luchtig
boek dat concrete actieplannen en maatregelen bevat en inspiratie
biedt om direct aan de slag te gaan.

Meer info… Recensie…