0

Zelfoordeel

De manier waarop je jezelf beschouwt, goed- of afkeurt, heeft grote invloed op zo’n beetje alles wat je doet. En wanneer je de goedkeuring of afkeuring overdrijft treedt er nog een andere energie in werking – die van de compensatie. Probeer het maar eens; roep flink in het rond hoe geweldig je jezelf vindt, en hoe tevreden je met jezelf bent, en binnen de kortste keren is er iemand die daarop gaat reageren.

Dat kan redelijk subtiel zijn, door te zeggen: “Nou, jij hebt het nog aardig getroffen met jezelf, nietwaar?” via een iets scherper: “Naast alle kwaliteiten die je net over jezelf opnoemt, is bescheidenheid nog niet helemaal uit de verf gekomen, merk ik.” Tot simpelweg: “Oké, we weten nu hoe geweldig je bent: ga je nu weer gewoon aan je werk?”

Bij afkeuring werkt dat ook: als je jezelf voortdurend de grond in stampt en verkondigt: “Let maar niet op mij, ik ben niets waard. Maken jullie maar plezier, ik bederf het alleen maar als ik meega…” et cetera, dan komt er vanzelf iemand met een schouderklopje, compliment of oppepper: “Kom op joh. Wat maakt het uit dat je niet kunt dansen: je kunt toch hartstikke mooie soepballen draaien? Nou dan!”

Compensatie
In beide gevallen is er sprake van een poging van de buitenwereld om te compenseren; enig tegenwicht te bieden. Soms lukt dat, soms ook niet. Uiteindelijk zal je zelfbeeld er niet door veranderen en blijft het oordeel hetzelfde. Degene die erg met zichzelf is ingenomen zal zijn schouders ophalen over het onbenul van de omgeving die zijn genie niet herkent. En degene die zichzelf niet al te veel waard vindt zal denken: “Het is goed bedoeld, die complimenten, maar dat zegt men om mij gerust te stellen.”

Op zich kunnen de tegenwerpingen van je omgeving weinig kwaad of goed. Het is iets anders wanneer men zelf gaat compenseren: de onzekere die zichzelf overschreeuwt of degene met een groot zelfbeeld die geveinsd bescheiden doet: dat geeft een wat krampachtig beeld. De balans is ook hier zoek en eenmaal die weg ingeslagen is het lastig erop terug te keren. De onzekere schreeuwer komt er gaandeweg achter dat ze authentieker was en overkwam toen ze nog gewoon een verlegen type was. De competente met valse bescheidenheid ontdekt dat het een stuk echter overkomt wanneer je gewoon je competentie benut en laat blijken.

Jezelf kunnen zijn
Je kunt dus maar beter jezelf zijn. De mensen met een gezond zelfbeeld hebben daar meestal ook geen moeite mee. Maar met een laag zelfbeeld is het lastig: je kunt jezelf daar aardig mee belemmeren en van alles aan je neus voorbij laten gaan omdat je denkt dat het je waarschijnlijk toch niet lukt, of omdat je bang bent voor het oordeel van anderen en jezelf.

Een benadering die ik erg mooi vind wanneer er sprake is van een laag zelfbeeld, las ik eens in een boek van Ken Keyes: een schrijver die zich bezighield met bewustwording. Hij schreef dat het oordeel over onszelf vaak erg streng is, en dat we onszelf met allerlei straffen (verbaal of gedragsmatig) om de oren slaan als we fouten maken. Maar wanneer een kind van vijf jaar een fout maakt door een glas melk om te stoten, zijn we onmiddellijk bereid om het kind te troosten als het daarvan schrikt. We vertellen dat het helemaal niet erg is, dat het iedereen kan overkomen en dat het opgelost wordt. Vervolgens ruimen we de gemorste melk op, zetten een nieuw glas melk neer, geven het kind een knuffel, misschien vertellen we nog een pedagogisch verantwoord verhaaltje over een kind van vijf dat een glas melk omstootte, dat zoiets helemaal niet erg was en dat het kind leerde om volgende keer voorzichtiger te zijn … en het leven gaat gewoon verder.

Kinderlijk eenvoudig
Hoe zou het zijn als je op die wijze met je eigen fouten omgaat? Dat je weliswaar weet wanneer iets fout gaat en je kunt voornemen om dit de volgende keer anders aan te pakken of beter op te letten. En terwijl je je dat voorneemt je jezelf toespreekt zoals je dat kind zou toespreken. Dat je jezelf vertelt dat het oké is: een fout is snel gemaakt en praktisch altijd te herstellen. Volgende keer beter en misschien heb je er ook nog iets van geleerd. Je geeft jezelf als het ware diezelfde geruststelling als die je aan het kleine kind zou geven: je schenkt een nieuw glas melk voor jezelf in (of biedt je excuses aan na een rotopmerking die je ontschoot; herstelt een fout in je werk, enzovoort), geeft jezelf een aai over je bol en je kunt weer verder.

Wat let je?
Mensen die zichzelf jarenlang de grond in hebben getrapt en hiermee beginnen, veranderen soms in een paar dagen tijd spectaculair. Een vrouw die ik kende begon zichzelf te complimenteren met elke fout die ze maakte: “Prima,” zei ze dan in zichzelf, “weer wat geleerd. Ik weet nu hoe het beter kan.” Ik heb haar letterlijk zien veranderen van een wat schichtig, teruggetrokken iemand, naar een rustig en veel zelfverzekerder persoon. In een paar weken tijd.

Hoe zou deze benadering voor jou werken?
En wat let je om het te gaan doen?

bron: dit artikel werd op 9 september 2011 gepubliceerd op: www.adviesdigitaal.nl

Even voorstellen: Ed Nissink
Ed Nissink is communicatieadviseur en adviseert bedrijven en therapeuten. Gedurende twintig jaar heeft hij communicatie (verbaal en non-verbaal) en gedrag bij mensen onderzocht. Op basis daarvan heeft hij een aantal methoden ontwikkeld om vastgelopen onderhandelingen en (werk)situaties weer op gang te helpen brengen.

Veel problemen ontstaan door gebrekkige communicatie, en degene die de moed heeft om dat toe te geven en daar een oplossing voor zoekt, kan zijn bedrijf vaak redden van de ondergang. Zijn werkwijze kenmerkt zich door humor en meedogenloosheid. ‘Wanneer we de waarheid niet willen zien, valt er voor mij niets te doen.’ zegt Ed, ‘Dat zoiets bijzonder confronterend kan zijn, komt de zuiverheid en de omzet van een bedrijf alleen maar ten goede; zachte heelmeesters maken stinkende wonden. Als je gestreeld wilt worden, zijn er genoeg andere adviseurs te vinden. Ik heb daar geen zin in en geen tijd voor.’

Buigen uit vrije wil
Buigen uit vrije wil

Het is voor je eigen bestwil
Het is voor je eigen bestwil

Ergens mag ik je wel
Ergens mag ik je wel

Je bent sprekend je lichaam
Je bent sprekend je lichaam

Wat maak ik van mijn leven?
Wat maak ik van mijn leven?

Je ouders op je schouders
Je ouders op je schouders

En dat is dan je familie !
En dat is dan je familie !
Raak me eens aan !
Raak me eens aan !

Over de auteur

Laat een Bericht achter




Een foto bij uw reactie kan met een Gravatar.